Kanał Kłodnicki. Górnośląskie okno na Odrę
Archiwalna publikacja z 2026-09-22.
🇵🇱 Kanał Kłodnicki. Górnośląskie okno na Odrę
Pod koniec XVIII wieku górnictwo i hutnictwo Górnego Śląska rozwijały się coraz szybciej. Jedną z największych przeszkód pozostawał jednak transport. Drogi lądowe były kosztowne i zawodne, a rzeka Kłodnica nie nadawała się do regularnej żeglugi. Rozwiązaniem miał być kanał prowadzący z okolic Zabrza i Gleiwitz do Odry w pobliżu Cosel.
Pierwsze plany powstały około 1788 roku. Friedrich Wilhelm Graf von Reden, odpowiedzialny za rozwój górnośląskiego przemysłu, przygotował memoriał dotyczący budowy sztucznej drogi wodnej. Projekt popierał pruski minister Karl Georg von Hoym. Prace prowadzono etapami od 1792 do 1812 roku.
Kanał miał około 46 kilometrów długości i pokonywał różnicę poziomów wynoszącą około 49 metrów. Służyło do tego 18 śluz. Początkowo korzystały z niego jednostki o nośności do około 50 ton. Transportowano nimi węgiel, wyroby hutnicze, surowce oraz inne towary rozwijającego się okręgu przemysłowego.
Kanał Kłodnicki nie stworzył górnośląskiego przemysłu, ale ułatwił połączenie kopalń i hut z Odrą oraz dalszymi rynkami. Stanowił część większego systemu obejmującego zakłady przemysłowe, sztolnie, drogi, składy i późniejszą sieć kolejową.
Rozwój kolei stopniowo ograniczał znaczenie żeglugi kanałowej. Jeszcze w 1847 roku przewieziono kanałem około 70 tysięcy ton towarów, natomiast w 1865 roku już tylko około 4400 ton. W latach 1888–1893 drogę wodną zmodernizowano, umożliwiając ruch jednostek o nośności do 100 ton.
W 1916 roku zasypano odcinek pomiędzy Gleiwitz i Zabrzem. W latach 1934–1939 powstał nowy Kanał Gliwicki, krótszy, szerszy i przystosowany do jednostek o nośności około 750 ton. Przejął on funkcję dawnej drogi wodnej.
Pozostałości Kanału Kłodnickiego przypominają, że rozwój przemysłowego Górnego Śląska zależał nie tylko od kopalń i hut, lecz także od ludzi, którzy musieli znaleźć sposób na przewożenie ich produktów.
Jeżeli cenisz pracę Haus Oberschlesien, możesz wesprzeć dokumentowanie i udostępnianie historii Górnego Śląska:
Alior Bank PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: DAROWIZNA HO
Poszukujemy map, planów, pocztówek i fotografii związanych z Kanałem Kłodnickim oraz dawnym portem w Gleiwitz. Jeżeli takie materiały znajdują się w Twoim rodzinnym archiwum, skontaktuj się z HO.
