GLIWICE - MIASTO OPOWIEŚCI
Archiwalna publikacja z 2026-09-19.
🇵🇱🇩🇪GLIWICE - MIASTO OPOWIEŚCI 📖 Pamięć, której nie da się zamknąć w jednym języku
Są miasta, których historię można opowiedzieć datami, nazwiskami władców i kolejnymi przebudowami ulic. Gliwice należą jednak do tych miejsc, które trzeba również czytać.
Czytać we wspomnieniach ludzi, dawnych kronikach, powieściach, wierszach i tekstach powstających tutaj przez całe pokolenia.
Dziś, 19 września 2026 roku, rozpoczynają się XXIV Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego pod hasłem „Gliwice. Miasto opowieści”. Tegoroczna edycja poświęcona jest literackiej pamięci miasta.
Wśród jej bohaterów znaleźli się m.in. Benno Nietsche, ks. Johannes Chrząszcz, Artur Silbergleit, Tadeusz Różewicz, Horst Bienek i Adam Zagajewski.
To bardzo ważne właśnie tutaj, na Górnym Śląsku.
Bo to samo miasto przez jednych zapamiętane zostało jako Gleiwitz, przez innych jako Gliwice. Zmieniały się granice i nazwy, przychodzili nowi mieszkańcy, a inni opuszczali rodzinne domy.
Miasto jednak pozostawało.
📚 Jednym z ludzi, którzy próbowali zachować jego pamięć, był ks. Johannes Chrząszcz – duchowny, historyk i badacz dziejów Górnego Śląska. W 1905 roku współtworzył Oberschlesisches Museum in Gleiwitz, którego tradycję kontynuuje dzisiejsze Muzeum w Gliwicach.
Pozostawił po sobie ogromny dorobek dotyczący historii regionu. Co szczególnie cenne, korzystał ze źródeł, z których część później bezpowrotnie zaginęła.
Kilka pokoleń później to samo miasto pojawiło się w zupełnie innej literaturze.
Horst Bienek przywoływał świat swojego rodzinnego Gleiwitz. Tadeusz Różewicz i Adam Zagajewski wpisali natomiast powojenne Gliwice w historię polskiej literatury.
Obok nich pozostały tysiące stron kronik, pamiętników, listów, gazet i wspomnień.
Każde z tych źródeł pokazuje trochę inne miasto.
I właśnie dlatego próba sprowadzenia historii Gliwic do jednej opowieści zawsze będzie niepełna.
🏛️ Gliwicki Rynek, ulice Starego Miasta, Willa Caro, dawne kamienice, kościoły, cmentarze i zakłady przemysłowe są czymś więcej niż zabytkami.
To miejsca, w których nakładają się na siebie historie ludzi mówiących po niemiecku, polsku, śląsku i w jidysz.
Nie wszystkie ich doświadczenia były takie same. Nie zawsze również ich pamięć o mieście jest zgodna.
I właśnie w tym tkwi wartość tej historii.
Dziedzictwo Górnego Śląska nie musi być jednorodne, aby było wspólne.
Możemy dzisiaj czytać dawnych niemieckich kronikarzy, żydowskich poetów i polskich pisarzy, nie odbierając żadnemu z nich prawa do miejsca w historii miasta.
XXIV Gliwickie Dni Dziedzictwa Kulturowego odbywają się 19 i 20 września. Po latach poznawania kolejnych dzielnic wydarzenie wraca do historycznego centrum Gliwic.
Tym razem organizatorzy zachęcają jednak nie tylko do oglądania miasta.
📖 Zachęcają, aby je czytać.
Może właśnie tak należy patrzeć na Gliwice.
Nie jak na miasto z jedną historią.
Ale jak na książkę pisaną przez stulecia przez wielu autorów, w wielu językach.
Książkę, której ostatnia strona wciąż nie została napisana.
❤️ Jeśli cenicie działalność Haus Oberschlesien, nasze poszukiwanie źródeł, starych fotografii i przypominanie historii Górnego Śląska, możecie wesprzeć naszą działalność:
Haus Oberschlesien PLN: 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Każde udostępnienie naszych publikacji również bardzo nam pomaga.
