„Strokula” – wojna, Grube Emma i losy śląskiej rodziny
Archiwalna publikacja z 2026-09-11.
🇵🇱 „Strokula” – wojna, Grube Emma i losy śląskiej rodziny
Są historie Górnego Śląska, których nie odnajdziemy wyłącznie w dokumentach urzędowych. Przetrwały dlatego, że ktoś je zapamiętał. Opowiadała je babcia, powtarzali rodzice, a po latach ktoś zdecydował się je zapisać.
Do takich opowieści należy „Strokula” Józefa Musioła, nowa publikacja Wydawnictwa Naukowego „Śląsk”, której premiera odbyła się 8 września 2026 roku w Jastrzębiu-Zdroju.
To opowieść prowadząca czytelnika przez dramatyczne doświadczenia XX-wiecznego Górnego Śląska: wojnę, okupację, powojenne przemiany, losy Ślązaków wcielanych do Wehrmachtu, marsz śmierci więźniów KL Auschwitz oraz pomoc udzielaną uciekinierom przez miejscową ludność. Ważnym punktem tej historii jest również kopalnia Emma, Grube Emma, dzisiejsza kopalnia Marcel w Radlinie.
Wielka historia pojawia się tutaj nie jako zestaw dat, lecz jako doświadczenie konkretnych ludzi.
Bo wojna na Górnym Śląsku oznaczała często dramatyczne wybory, na które zwyczajny człowiek miał niewielki wpływ. Granice i państwa zmieniały się, mężczyźni trafiali do różnych armii, a rodziny pozostawały w domach, próbując przetrwać rzeczywistość stworzoną przez wielką politykę.
Szczególnie tragiczny rozdział przyniósł rok 1945. Przez Górny Śląsk prowadziły trasy marszów śmierci więźniów ewakuowanych z KL Auschwitz. Dla mieszkańców mijanych miejscowości wydarzenia te stały się doświadczeniem, którego wielu nie zapomniało do końca życia.
Takie wspomnienia mają dziś ogromną wartość.
Pokazują bowiem Górny Śląsk inny niż ten znany z politycznych uproszczeń. Region rodzin żyjących pomiędzy językami, państwami i zmieniającymi się granicami.
W tle pozostaje kopalnia Emma. Grube Emma była jednym z najważniejszych zakładów przemysłowych tej części Górnego Śląska. Dla tysięcy ludzi kopalnia nie była jednak zabytkiem przemysłowym ani pozycją w statystyce wydobycia.
Była miejscem pracy ojca, męża albo syna.
Była wypłatą przynoszoną do domu, rytmem kolejnych szycht, strachem przed wypadkiem i częścią rodzinnej tożsamości.
I właśnie dlatego książki takie jak „Strokula” są potrzebne.
Przypominają, że historia Górnego Śląska składa się przede wszystkim z historii ludzi.
📜 Haus Oberschlesien poszukuje świadectw tej historii.
Interesują nas fotografie, listy, pamiętniki, książeczki pracy, dokumenty wojskowe, pamiątki po pracownikach Grube Emma, materiały dotyczące marszów śmierci w 1945 roku oraz dokumenty Ślązaków służących podczas wojny w różnych formacjach.
Jeżeli podczas porządkowania rodzinnego domu znajdziecie takie materiały, prosimy: nie wyrzucajcie ich.
Jeśli chcieliby Państwo przekazać je do zbiorów Haus Oberschlesien, możemy zorganizować osobisty odbiór.
❤️ Wesprzyj Haus Oberschlesien
Każde wsparcie pomaga nam ratować górnośląskie pamiątki, prowadzić kwerendy i przygotowywać kolejne publikacje.
Konto PLN: 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł: Darowizna HO
