9 września 1949 roku. Józef Jagło (1872–1949), duszpasterz wielojęzycznego Gleiwitz
Archiwalna publikacja z 2026-09-09.
🇵🇱 9 września 1949 roku. Józef Jagło (1872–1949), duszpasterz wielojęzycznego Gleiwitz
9 września 1949 roku w Gliwicach zmarł ks. Józef Jagło. Przez kilkadziesiąt lat był związany z kościołem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Został pierwszym proboszczem parafii pod tym wezwaniem, a sama świątynia dopiero w 1992 roku stała się katedrą nowo utworzonej diecezji gliwickiej.
Józef Jagło urodził się 2 kwietnia 1872 roku w Boguschütz, dzisiejszych Boguszycach koło Opola. Od 1883 roku uczył się w Królewskim Gimnazjum Katolickim w Oppeln, a w 1892 roku rozpoczął studia teologiczne na Królewskim Uniwersytecie Wrocławskim. Interesował się językiem polskim i górnośląskim folklorem. Pod pseudonimem Cyplik publikował teksty w „Gazecie Opolskiej”. Święcenia kapłańskie przyjął 21 czerwca 1897 roku.
Po krótkiej posłudze w Prószkowie został skierowany do parafii Wszystkich Świętych w Gleiwitz. W tym czasie trwała budowa nowego kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła, prowadzona pod kierunkiem proboszcza Pawła Buchalego. Świątynię konsekrowano 16 maja 1900 roku.
W 1903 roku Jagło został lokalistą przy nowym kościele. Po kanonicznym erygowaniu parafii 15 stycznia 1908 roku mianowano go jej pierwszym proboszczem. Podczas uroczystego wprowadzenia 30 marca przemówił do wiernych po niemiecku i po polsku, podkreślając, że chce służyć parafianom w ich językach ojczystych.
Wspierał działalność społeczną i charytatywną, założył i wspomagał gliwicki oddział Caritasu. Był również związany z Muzeum w Gliwicach, któremu przekazał liczne pamiątki, w tym zbiór dawnych pocztówek.
Nowsze badania nie potwierdzają przypisywanego mu po 1945 roku zdecydowanego zaangażowania politycznego po jednej ze stron górnośląskiego konfliktu narodowego. Jagło wspierał polskojęzycznych wiernych i organizacje katolickie, ale pozostawał duszpasterzem zarówno polskich, jak i niemieckich mieszkańców miasta.
Po przejęciu władzy przez narodowych socjalistów kontynuował nabożeństwa w obu językach. Z tego powodu był przesłuchiwany przez Gestapo. W czerwcu 1941 roku formalnie odsunięto go od funkcji proboszcza, lecz jako konsultor nadal uczestniczył w kierowaniu parafią.
W styczniu 1945 roku pozostał w Gliwicach. Starał się chronić mieszkańców przed przemocą oraz wystąpił w obronie niemieckich sióstr boromeuszek prowadzących miejscowy sierociniec. Zmarł po długiej chorobie, a jego szczątki złożono w krypcie kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła.
Józef Jagło nie był głównym budowniczym późniejszej katedry. Jego znaczenie polegało przede wszystkim na stworzeniu i prowadzeniu nowej parafii oraz wieloletniej posłudze w wielojęzycznym Gleiwitz.
Jeżeli cenisz pracę Haus Oberschlesien, możesz wesprzeć dokumentowanie i udostępnianie historii Górnego Śląska:
PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: DAROWIZNA HO
Poszukujemy również fotografii, dokumentów, pocztówek i pamiątek związanych z Józefem Jagłą oraz dawnymi gliwickimi parafiami. Jeżeli znajdują się w Twoim rodzinnym archiwum, skontaktuj się z HO.
