Ceglane serce Bobrka. Siłownia dawnej Huty Bobrek
Archiwalna publikacja z 2026-08-29.
🇵🇱🇩🇪 Ceglane serce Bobrka. Siłownia dawnej Huty Bobrek
Przy dzisiejszej ulicy Konstytucji 61 w Bytomiu-Bobrku stoi monumentalny, ceglany gmach zabytkowej siłowni. Na dawnej pocztówce widnieje jego rzeczowa nazwa: „Elektrische Kraft-Zentrale”. Była to zakładowa elektrownia Julienhütte, późniejszej Huty Bobrek. Choć hutę zlikwidowano w 1994 roku, budynek nadal służy czynnej Koksowni Bytom i na co dzień pozostaje niedostępny dla zwiedzających.
Początki tutejszego zakładu sięgają 1856 roku. Gdy powstawała siłownia, Bobrek był jeszcze samodzielną miejscowością w powiecie bytomskim. Do Bytomia włączono go dopiero w 1951 roku.
Gmach wzniesiono w dwóch etapach. W 1900 roku powstała południowa, starsza i węższa część. Północną dobudowano w kolejnych latach, a aktualny rejestr Narodowego Instytutu Dziedzictwa datuje ją na 1907 rok. Cały obiekt ma około 116 metrów długości i 24,5 metra szerokości. Mieściła się w nim elektrownia wykorzystująca gaz wielkopiecowy, a także pomieszczenia służące zakładowi i jego pracownikom.
Połączone hale zbudowano z czerwonej cegły i nadano im formy neoromańskie. Wysokie okna, arkady oparte na smukłych kolumienkach oraz fryz arkadowy sprawiły, że budowla o przemysłowym przeznaczeniu otrzymała monumentalny charakter. 7 listopada 1984 roku siłownię wpisano do rejestru zabytków.
W 2022 roku z inicjatywy Koksowni Bytom powstało Wirtualne Muzeum Koksownictwa. W ciągu pierwszych dwóch lat zgromadzono i zdigitalizowano kilkadziesiąt rozmów z dawnymi pracownikami koksowni. Projekt zaczął również gromadzić rodzinne opowieści, fotografie i filmy związane z historią tej gałęzi przemysłu.
W latach 2023–2025 siłownię wyjątkowo udostępniano podczas Nocy Muzeów. Zainteresowanie było ogromne, a ograniczona liczba bezpłatnych wejściówek znikała w czasie krótszym niż minuta. Ze względu na trwającą działalność przemysłową nie jest to jednak obiekt dostępny do regularnego zwiedzania.
W 2024 roku przedstawiono uzgodnioną z konserwatorem koncepcję adaptacji siłowni. Zakłada ona zachowanie ceglanej elewacji oraz przebudowę wnętrza na potrzeby Muzeum Koksownictwa, powierzchni biurowych, centrum obsługi inwestorów i inkubatora przedsiębiorczości. Budynek miałby stać się wizytówką planowanej Strefy Rozwoju Inwestycji i Aktywizacji Zawodowej.
Po zmianie właściciela w styczniu 2026 roku nowy właściciel zapowiedział w czerwcu kontynuację projektu muzeum. Nie podano jednak terminu rozpoczęcia prac. Stała, dostępna dla publiczności siedziba muzeum nadal pozostaje więc planem na przyszłość.
Siłownia w Bobrku nie jest jedynie milczącym pomnikiem po zamkniętej hucie. To miejsce, w którym zabytkowa architektura, czynny przemysł i pamięć o pracy kilku pokoleń nadal spotykają się pod jednym dachem. Jego przyszłość pozostaje otwarta, lecz wartość dla dziedzictwa Górnego Śląska nie budzi wątpliwości.
Jeśli cenisz pracę Haus Oberschlesien nad dokumentowaniem historii Górnego Śląska, możesz ją wesprzeć wpłatą na konto PLN:
93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Przyjmujemy również górnośląskie pamiątki, dokumenty, fotografie, książki i przedmioty. Każdy z nich może ocalić część naszej wspólnej pamięci.
