23 sierpnia 1863 roku w Gliwicach zmarł Theodor Kalide (ur. 8 lutego 1801 roku w Königshütte, w dzisiejszym Chorzowie) – jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku związanych z Górnym Śląskiem.
Archiwalna publikacja z 2026-08-23.
🇵🇱🇩🇪 23 sierpnia 1863 roku w Gliwicach zmarł Theodor Kalide (ur. 8 lutego 1801 roku w Königshütte, w dzisiejszym Chorzowie) – jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy XIX wieku związanych z Górnym Śląskiem.
Kalide kształcił się w berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych, a jego nauczycielami byli Johann Gottfried Schadow i Christian Daniel Rauch. Mimo berlińskiej kariery przez całe życie pozostawał silnie związany z Górnym Śląskiem i współpracował z Królewską Odlewnią Żeliwa w Gliwicach.
Do najbardziej znanych prac Kalidego należą „Chłopiec z łabędziem”, modele słynnych lwów – „Lwa czuwającego” i „Lwa umierającego (śpiącego)”, związane z okresem jego pracy u Christiana Daniela Raucha, „Waza Prowincji Pruskich”, której model zaprezentował w 1832 roku, a wersję brązową wykonano w 1838 roku, oraz niezwykle ekspresyjna „Bachantka na panterze”. Model „Bachantki” Kalide wystawił w 1844 roku, a ukończone w marmurze dzieło powstało w 1848 roku i uznawane jest za najważniejszą realizację w jego dorobku.
Na Górnym Śląsku pozostawił również ważne realizacje pomnikowe. W 1853 roku powstały pomnik Friedricha Wilhelma von Redena w Königshütte oraz nieistniejący już pomnik Franza von Wincklera w Katowicach.
Szczególne miejsce w jego twórczości zajmuje wykonana w 1860 roku z białego marmuru „Madonna z Dzieciątkiem” znajdująca się w kościele św. Krzyża w bytomskich Miechowicach. Było to ostatnie dzieło Theodora Kalidego.
Warto również sprostować błąd powtarzany niekiedy w literaturze i internecie. Kalidemu przypisuje się czasem autorstwo pomników Fryderyka Wielkiego we Wrocławiu, Johanna Joachima Winckelmanna przy berlińskim Altes Museum oraz Fryderyka Wilhelma III w berlińskim Lustgarten. W rzeczywistości Kalide przedstawiał projekty w konkursach na te monumenty, jednak ostateczne realizacje powierzono innym rzeźbiarzom: Augustowi Kißowi, Ludwigowi Wilhelmowi Wichmannowi i Albertowi Wolffowi.
Twórczość Theodora Kalidego przypomina, że XIX-wieczny Górny Śląsk nie był wyłącznie krainą kopalń, hut i gwałtownej industrializacji. W tym samym przemysłowym świecie powstawała sztuka na europejskim poziomie, łącząca akademicki kunszt, techniczną maestrię, realizm i niezwykłą siłę artystycznego wyrazu.
A czy wiecie, gdzie spoczywa Theodor Kalide?
🙏 Jeśli podoba Ci się nasza praca, podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania Haus Oberschlesien i/lub wesprzyj naszą działalność dowolnym datkiem.
Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: darowizna HO
