OPOLE / OPPELN – MIASTO, KTÓRE PRZEZ WIEKI ZMIENIAŁO GRANICE, ALE NIE STRACIŁO SWOJEJ TOŻSAMOŚCI

🇵🇱🇩🇪 OPOLE / OPPELN – MIASTO, KTÓRE PRZEZ WIEKI ZMIENIAŁO GRANICE, ALE NIE STRACIŁO SWOJEJ TOŻSAMOŚCI

Historia Opola nie zaczyna się od ratusza, kamienic ani murów miejskich. Zaczyna się znacznie wcześniej – nad Odrą, w świecie słowiańskich grodów, drewnianych umocnień i granic, które potrafiły zmieniać się w ciągu jednego pokolenia.

Już w IX wieku na tych terenach żyli Opolanie – Opolini, plemię wymienione około 845 roku przez autora znanego dziś jako Geograf Bawarski. Nie była to jeszcze wzmianka o mieście Opolu w dzisiejszym znaczeniu, lecz jeden z najstarszych pisanych śladów społeczności, od której później wywiedziono nazwę miasta.

Przez kolejne stulecia ziemia opolska znajdowała się na styku wielkich organizmów politycznych Europy Środkowej. Wpływy Wielkich Moraw, Czech i rodzącego się państwa Piastów nakładały się tu na siebie. Pod koniec X wieku Śląsk wraz z Opolem znalazł się w granicach państwa Mieszka I, choć już w następnym stuleciu region ponownie stał się przedmiotem rywalizacji polsko-czeskiej.

Prawdziwy rozkwit Opola rozpoczął się jednak w średniowieczu.

Po podziale Polski na dzielnice gród stał się jednym z najważniejszych ośrodków śląskich Piastów. Rządzili tu książę Jarosław, Mieszko Plątonogi, a następnie jego syn Kazimierz I Opolski. To właśnie z jego panowaniem związany jest jeden z najważniejszych momentów w dziejach miasta.

🏰 Rok 1217 przyjmuje się dziś jako symboliczną datę narodzin miejskiego Opola.

Wokół książęcego grodu rozwijało się regularne miasto z rynkiem, ulicami, świątyniami i warsztatami rzemieślniczymi. Położenie na ważnym szlaku pomiędzy Wrocławiem a Krakowem sprzyjało handlowi i szybkiemu rozwojowi.

Nie oznaczało to jednak spokojnych czasów.

W 1241 roku przez Śląsk przeszły wojska mongolskie. Opolskie przedgrodzie zostało zniszczone, ale miasto szybko podniosło się z katastrofy. Już w drugiej połowie XIII wieku ponownie należało do ważniejszych ośrodków handlowych i rzemieślniczych regionu.

Kolejny wielki zwrot nastąpił w XIV wieku. W 1327 roku książęta opolscy uznali zwierzchnictwo króla Czech. Od tej chwili losy Opola coraz silniej splatały się z Koroną Czeską i historią całego Śląska.

👑 Mimo tego przez kolejne dwa stulecia miastem nadal władali miejscowi Piastowie.

Ich epoka zakończyła się w 1532 roku, wraz ze śmiercią księcia Jana II Dobrego, ostatniego Piasta opolskiego.

Po jego śmierci rozpoczął się czas kolejnych dynastii i politycznych zmian. Ziemią opolska znalazła się najpierw w rękach Hohenzollernów z linii ansbachskiej, następnie pod bezpośrednim panowaniem Habsburgów.

XVII wiek przyniósł wojny, grabieże i zniszczenia.

W czasie wojny trzydziestoletniej Opole zostało zdobyte i splądrowane przez wojska szwedzkie. Kilkanaście lat później nastąpił jeden z ciekawszych epizodów jego historii – w latach 1645–1666 księstwo opolsko-raciborskie pozostawało jako zastaw w rękach polskich Wazów.

W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, właśnie tutaj schronił się król Jan II Kazimierz wraz ze swoim dworem.

⚔️ Kolejny wielki przełom przyniósł XVIII wiek.

Po wojnach śląskich w 1742 roku Opole znalazło się w granicach Prus.

Rozpoczęła się epoka, która całkowicie odmieniła charakter miasta. Oppeln stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym, wojskowym i gospodarczym Górnego Śląska.

W XIX wieku średniowieczne mury przestały ograniczać rozwój miasta. Powstawały nowe ulice, urzędy i dzielnice. Szczególne znaczenie miało uruchomienie w 1843 roku połączenia kolejowego z Wrocławiem.

🚂 Kolej, żegluga na Odrze i rozwój przemysłu otworzyły przed miastem zupełnie nową epokę.

Na początku XX wieku Oppeln było już znaczącym miastem niemieckiego Górnego Śląska.

Po I wojnie światowej przyszła jednak kolejna historyczna próba.

W plebiscycie górnośląskim z 1921 roku zdecydowana większość mieszkańców samego miasta opowiedziała się za pozostaniem w Niemczech. Oppeln pozostało więc po niemieckiej stronie nowej granicy.

Dwadzieścia cztery lata później świat tego miasta ponownie się zmienił.

🔥 Rok 1945 stał się jednym z największych przełomów w całej historii Opola.

Wraz ze zbliżającym się frontem rozpoczęła się ewakuacja i ucieczka części ludności. Walki oraz wydarzenia pierwszych miesięcy powojennych przyniosły wielkie zniszczenia, szczególnie w historycznym centrum miasta.

Po zakończeniu wojny Opole znalazło się w granicach Polski.

Rozpoczął się niezwykle trudny proces przemian ludnościowych. Część niemieckich mieszkańców została wysiedlona, część miejscowej ludności śląskiej pozostała po przeprowadzeniu procedur weryfikacyjnych, a do miasta przybywali nowi mieszkańcy z różnych części Polski – w tym liczni przesiedleńcy z dawnych Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej.

Była to jedna z największych zmian społecznych w wielowiekowej historii miasta.

🏙️ W 1950 roku Opole zostało stolicą województwa. W kolejnych dziesięcioleciach odbudowywano miasto, rozwijano przemysł, kulturę i szkolnictwo.

W 1972 roku utworzono diecezję opolską, a w 1994 roku powstał Uniwersytet Opolski.

Dziś Opole jest stolicą jednego z najmniejszych województw Polski, ale historia tego miasta zdecydowanie nie jest mała.

Pod współczesnymi ulicami kryją się kolejne warstwy przeszłości:

Opolanie. Piastowie. Królowie czescy. Habsburgowie. Prusy. Niemieckie Oppeln. Powojenne polskie Opole.

Granice zmieniały się wielokrotnie. Zmieniały się języki urzędowe, dynastie, państwa i mieszkańcy.

Miasto nad Odrą trwało.

I właśnie dlatego historia Opola jest czymś więcej niż historią jednego miasta.

To historia Śląska w miniaturze – krainy pogranicza, w której przez stulecia spotykały się narody, języki, kultury i państwa.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku