John Baildon - Szkot, który pomógł rozpalić przemysłowe serce Górnego Śląska
Archiwalna publikacja z 2026-08-07.
🇵🇱🇩🇪John Baildon - Szkot, który pomógł rozpalić przemysłowe serce Górnego Śląska
7 sierpnia 1846 roku zmarł John Baildon, jeden z najwybitniejszych pionierów nowoczesnego hutnictwa na Górnym Śląsku. Miał 73 lata. Urodził się daleko stąd, w szkockim Larbert, ale to właśnie ze Śląskiem związał niemal całe swoje zawodowe życie, a Gliwice stały się jednym z najważniejszych miejsc jego działalności i rodzinnego życia.
Kiedy jesienią 1793 roku przybył na Górny Śląsk na zaproszenie hrabiego Friedricha Wilhelma von Redena, miał zaledwie 21 lat. Był jednak świetnie przygotowanym inżynierem, znającym rozwiązania techniczne, które w Wielkiej Brytanii napędzały już rewolucję przemysłową. Właśnie tej wiedzy potrzebował wówczas Śląsk.
🔥 W Gliwicach powierzono mu niezwykle ambitne zadanie. Miał uczestniczyć w budowie Królewskiej Odlewni Żelaza i opracowaniu wielkiego pieca wykorzystującego do wytopu żelaza koks zamiast tradycyjnego węgla drzewnego.
Jesienią 1796 roku przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem. W gliwickiej odlewni uruchomiono jeden z pierwszych tego rodzaju pieców na kontynencie europejskim, a bez wątpienia pionierską instalację dla tej części Europy. Był to moment przełomowy. Technologia wykorzystująca koks umożliwiała produkcję żelaza na skalę, o której wcześniej na Górnym Śląsku trudno było myśleć.
⚙️ Talent młodego Szkota szybko został dostrzeżony. W styczniu 1798 roku Baildon został rządowym doradcą technicznym odpowiedzialnym za rozwój hutnictwa na Górnym Śląsku. Wspólnie z Redenem i Johannem Friedrichem Weddingiem uczestniczył następnie w realizacji kolejnego gigantycznego przedsięwzięcia – Królewskiej Huty Żelaza, zbudowanej na terenie dzisiejszego Chorzowa. Zakład stał się jednym z największych i najnowocześniejszych ośrodków metalurgicznych ówczesnej Europy.
Ale ślad Baildona na Śląsku nie kończył się na Gliwicach i Królewskiej Hucie. Angażował się również w rozwój innych zakładów przemysłowych, pracował przy projektach hydrotechnicznych i komunikacyjnych, a jego nazwisko pojawia się przy najważniejszych przedsięwzięciach technicznych epoki. Był jednym z ludzi, którzy przenosili doświadczenia brytyjskiej rewolucji przemysłowej na śląski grunt.
🏠 Z czasem Śląsk stał się dla niego czymś więcej niż tylko miejscem pracy. W 1804 roku w Gliwicach poślubił Helenę Antonie Galli, córkę kupca pochodzenia włoskiego. Małżeństwo doczekało się siedmiorga dzieci. Baildon związał się z regionem rodzinnie i majątkowo, stając się nie tylko przybyszem z zagranicy, lecz częścią górnośląskiej historii.
John Baildon zmarł 7 sierpnia 1846 roku w Łubiu. Jego ciało przewieziono do Gliwic i pochowano na Cmentarzu Hutniczym, niedaleko zakładów, z którymi tak mocno związane było jego życie. Do dziś znajduje się tam jego charakterystyczny, neogotycki żeliwny nagrobek.
🕯️ John Baildon (1772–1846)
Szkot z urodzenia, Górnoślązak z wyboru i jeden z ludzi, którzy pomogli przemienić region w jedno z najważniejszych przemysłowych centrów Europy.
Jego nazwisko nie jest jedynie nazwą dawnej huty czy ulicy. To nazwisko człowieka, który ponad 230 lat temu przywiózł na Górny Śląsk wiedzę techniczną swojej epoki i pomógł rozpalić piece przemysłowej rewolucji.
💬 Jeśli podoba Ci się nasza praca, podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.
Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: darowizna HO
Poszukujemy również pamiątek, dokumentów, fotografii, książek i innych przedmiotów związanych z historią Górnego Śląska. Jeśli posiadasz coś, co mogłoby wzbogacić zbiory Haus Oberschlesien, skontaktuj się z nami. Eksponaty możemy odebrać osobiście.
