Królewski dar, który przetrwał wojny. Historia Śpiącego Lwa z Gliwic
Archiwalna publikacja z 2026-07-18.
🇵🇱🇩🇪 Królewski dar, który przetrwał wojny. Historia Śpiącego Lwa z Gliwic
Niepozorna rzeźba stojąca dziś na skwerze Valenciennes jest jednym z najbardziej wymownych świadków historii Gliwic. Przypomina o wojnach napoleońskich, królewskim geście Fryderyka Wilhelma IV oraz o pamięci, którą przez lata próbowano wymazać z przestrzeni miasta.
Śpiący Lew, znany również jako Löwendenkmal, został podarowany Gliwicom przez króla Prus Fryderyka Wilhelma IV w 1845 roku. Podczas swojej wizyty w Królewskiej Odlewni Żelaza monarcha zachwycił się rzeźbą autorstwa Theodora Erdmanna Kalidego i polecił, aby jeden z odlewów ustawiono na gliwickim cmentarzu wojskowym. Spoczywało tam 65 pruskich żołnierzy, którzy zmarli w 1813 roku w gliwickim szpitalu polowym wskutek ran odniesionych podczas wojen napoleońskich.
Pomnik uroczyście odsłonięto 15 października 1849 roku na cmentarzu wojskowym w rejonie dzisiejszej ulicy Na Piasku, na terenie dawnej kolonii Neudorf (Nowa Wieś, obecnie część Szobiszowic). Przez ponad czterdzieści lat lew czuwał nad miejscem spoczynku poległych.
Wraz z rozwojem Gliwic cmentarz został zlikwidowany. W 1890 roku szczątki żołnierzy oraz pomnik przeniesiono do Parku Miejskiego, dzisiejszego parku Chopina.
Po 1945 roku los Śpiącego Lwa podzielił los wielu niemieckich pomników na Górnym Śląsku. Najpierw usunięto inskrypcje, następnie rozebrano cały monument. Sama rzeźba trafiła do magazynów Zarządu Zieleni Miejskiej i zniknęła z przestrzeni publicznej. Z biegiem lat pamięć o niej niemal całkowicie się zatarła.
Dopiero w 2011 roku na skwerze Valenciennes, obok dawnej siedziby Haus Oberschlesien (obecnie Urzędu Miejskiego), ustawiono wierną replikę XIX-wiecznego Śpiącego Lwa. Została ona odlana w 2009 roku w gliwickiej odlewni na podstawie historycznego oryginału. Nie jest to więc ten sam odlew, który przez dziesięciolecia stał na cmentarzu wojskowym i później w parku Chopina, lecz jego wierne odtworzenie, przypominające o historii miejsca i spoczywających tam pruskich żołnierzach.
Do dziś niewiele osób wie, że w parku Chopina można dostrzec subtelne zagłębienie terenu wskazujące miejsce, w którym przez dziesięciolecia znajdował się królewski dar dla Gliwic. Dokładne miejsce ponownego pochówku 65 pruskich żołnierzy pozostaje jednak nieznane.
Historia Śpiącego Lwa pokazuje, że pomniki są czymś więcej niż kamieniem czy żeliwem. Są świadkami historii. Można usuwać napisy, zmieniać ich lokalizację czy próbować wymazać je z pamięci, lecz przeszłości nie da się usunąć. Ona zawsze pozostaje częścią tożsamości miasta.
