Fragment mostu, który pamięta niemal całe stulecie. Historia kolejowej przeprawy przez Odrę w Oppeln/Opolu
Archiwalna publikacja z 2026-05-16.
🇵🇱🇩🇪 Fragment mostu, który pamięta niemal całe stulecie. Historia kolejowej przeprawy przez Odrę w Oppeln/Opolu
Na stacji kolejowej w Opolu, pomiędzy jej północną i południową częścią, w pobliżu dawnego magazynu, znajduje się niezwykły pomnik techniki. Na betonowym cokole umieszczono fragment legendarnego mostu kolejowego, który przez niemal sto lat umożliwiał pociągom przekraczanie Odry i stał się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów kolejowego krajobrazu miasta.
⚡ Pamiątka po inżynierskim arcydziele
Centralnym elementem ekspozycji jest tzw. przegub Gerbera – jeden z sześciu elementów dawnego mostu z lat 1927–1928. Konstrukcja służyła połączeniu kolejowemu między Opolem Głównym a Opolem Zachodnim i przez dekady była nieodłącznym elementem podróży przez miasto.
Przegub ten był wynalazkiem niemieckiego inżyniera Heinricha Gerbera, który już w 1866 roku opracował nowatorską belkę ciągłą z przegubami. Rozwiązanie to zrewolucjonizowało budowę dużych mostów stalowych i znalazło zastosowanie w wielu konstrukcjach na całym świecie.
⚡ Pierwsza przeprawa już w połowie XIX wieku
Obok pomnika ustawiono tablicę informacyjną poświęconą historii opolskich mostów kolejowych. Można z niej dowiedzieć się, że pierwsza kolejowa przeprawa przez Odrę została uruchomiona już w 1844 roku.
Pierwszy most był dwunastoprzęsłową konstrukcją belkową. W 1866 roku został wzmocniony, a pod koniec XIX wieku przeszedł gruntowną przebudowę. W latach 1897–1898 przebudowano przęsła nurtowe, zastępując je konstrukcjami kratownicowymi, a część filarów usunięto, poprawiając żeglowność Odry.
⚡ Most, który stał się symbolem miasta
W latach 1927–1928 powstał nowy, nitowany, czteroprzęsłowy most kratownicowy wyposażony w dwa tory oraz ruchomy pomost rewizyjny umożliwiający kontrolę konstrukcji od spodu.
Most szybko stał się jednym z symboli Oppeln. Pojawiał się na pocztówkach, fotografiach i filmach. Można go dostrzec również w filmie kryminalnym „Wściekły” z 1979 roku w reżyserii Romana Załuskiego z Bronisławem Cieślakiem w roli głównej.
Choć przetrwał wojny i dziesięciolecia intensywnej eksploatacji, ostatecznie jego historia dobiegła końca. W 2023 roku konstrukcję rozebrano z powodu złego stanu technicznego.
⚡ Nowa epoka nad Odrą
W miejscu dawnego mostu powstały dwa nowe trzyprzęsłowe mosty kolejowe – każdy przeznaczony dla jednego toru. Inwestycja była częścią szerokiej modernizacji infrastruktury kolejowej pomiędzy Opolem Głównym i Opolem Zachodnim.
Powstały również nowe przeprawy nad Młynówką, Suchodołem i Kanałem Ulgi oraz wiadukty nad ulicami Prószkowską, Powstańców Śląskich i Krapkowicką.
Dawny most zniknął z krajobrazu miasta, ale jego fragment pozostał. Dziś przypomina o czasach, gdy kolejowa inżynieria była nie tylko funkcjonalna, lecz także potrafiła stać się symbolem epoki.
Jak myślicie – czy pozostawianie fragmentów dawnych konstrukcji jako pomników techniki to dobry sposób na zachowanie pamięci o historii miasta?
Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.
Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Tytuł przelewu: darowizna HO
⚡ Pomagasz ratować historię Górnego Śląska ⚡ Wspierasz publikacje i działania edukacyjne ⚡ Przekaż nam również pamiątki i eksponaty związane z Górnym Śląskiem – nie pozwólmy historii zniknąć
