22 kwietnia 1877 roku Petersdorf - wówczas jeszcze samodzielna gmina pod Gliwicami, dziś dzielnica miasta - przeżył dzień, który na długo zapisał się w pamięci mieszkańców. Fabryka drutu i gwoździ założona prze
Archiwalna publikacja z 2026-04-04.
🇵🇱🇩🇪22 kwietnia 1877 roku Petersdorf - wówczas jeszcze samodzielna gmina pod Gliwicami, dziś dzielnica miasta - przeżył dzień, który na długo zapisał się w pamięci mieszkańców. Fabryka drutu i gwoździ założona przez Augusta Wilhelma Hegenscheidta obchodziła swoje 25-lecie. Nie była to jednak zwykła rocznica przedsiębiorstwa. Było to święto pracy, dumy i wspólnoty, która rosła wraz z przemysłem.
Gdy pochodzący z Nadrenii radca handlowy August Wilhelm Hegenscheidt zakładał swój zakład w 1852 roku, Górny Śląsk dopiero zaczynał przeobrażać się w krainę fabryk i kominów. Wśród pól i zabudowań Petersdorfu powstało przedsiębiorstwo, które w krótkim czasie stało się jednym z filarów lokalnej gospodarki. Produkowano tu drut i gwoździe, później także sprężyny – wyroby niepozorne, lecz niezbędne dla rozwijającego się świata kolei, budownictwa i przemysłu. Setki mieszkańców znajdowały tu zatrudnienie, a sama fabryka stała się symbolem nowoczesności i stabilności.
Wieczorem 21 kwietnia 1877 roku wydarzyło się coś, co do dziś działa na wyobraźnię. Robotnicy, chcąc wyrazić wdzięczność swojemu pracodawcy, zorganizowali uroczysty pochód z pochodniami ulicami Petersdorfu. Migoczące światła rozświetlały nocne niebo, odbijały się w oknach domów i tworzyły widowisko pełne emocji. Takie pochody świetlne były w XIX wieku ważnym elementem kultury robotniczej – symbolem jedności, szacunku i dumy z własnej pracy.
Po pochodzie rozpoczął się festyn pod gołym niebem. Na placu rozbrzmiewała muzyka, tańczono, rozmawiano i wznoszono toasty. W świętowaniu uczestniczyli nie tylko pracownicy, lecz także ich rodziny oraz mieszkańcy okolicy. Było to prawdziwe święto całej społeczności – rzadki moment wytchnienia od codziennego trudu pracy w fabrycznych halach.
Następnego dnia, 22 kwietnia, uroczystości przeniosły się do domu właściciela zakładu. Do Hegenscheidta przybyli przyjaciele, urzędnicy, radni miejscy z Gliwic oraz właściciele innych zakładów przemysłowych. W przemówieniach podkreślano znaczenie fabryki dla regionu – jej rolę w zapewnianiu pracy, rozwijaniu nowych technologii i budowaniu stabilności społecznej. Ówczesna prasa pisała o zakładzie jako o „wzorowym przedsiębiorstwie”, w którym kapitał i praca potrafiły współdziałać – co w czasach narastających napięć społecznych miało szczególne znaczenie.
Dziesięć lat później, w 1887 roku, zakład Hegenscheidta połączył się z przedsiębiorstwem przemysłowca Oskara Caro. W wyniku tej współpracy powstała Oberschlesische Eisenindustrie AG (tzw. „Obereisenwerke”), jeden z najważniejszych ośrodków przemysłowych na Górnym Śląsku. Fabryka przetrwała burzliwe dzieje XX wieku – obie wojny światowe i przemiany polityczne. W okresie powojennym funkcjonowała jako przedsiębiorstwo państwowe, produkując między innymi łańcuchy stalowe i liny, nadal dając pracę wielu mieszkańcom Gliwic.
Dziś dawne hale fabryczne przy ulicy Dubois wciąż stoją, choć ich przyszłość pozostaje przedmiotem żywej dyskusji. W 2023 roku właściciel terenu wystąpił o pozwolenie na rozbiórkę obiektów, co spotkało się z wyraźnym sprzeciwem społecznym. Ponad tysiąc mieszkańców podpisało petycję o zachowanie tego miejsca jako świadectwa przemysłowej przeszłości miasta. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków odrzucił wniosek o rozbiórkę i rozpoczął procedurę wpisu obiektów do rejestru zabytków. Obecnie rozważa się ich rewitalizację – tak, aby dawne mury ponownie ożyły, tym razem jako przestrzeń kultury, usług i spotkań.
Choć światło pochodni z kwietniowej nocy 1877 roku dawno już zgasło, pamięć o tamtym święcie nie zniknęła. W murach dawnych hal, w nazwach ulic i w historii miasta wciąż obecny jest duch fabryki Hegenscheidta. To opowieść o pracy, dumie i wspólnocie – o tym, jak z drutu i gwoździ powstawała nie tylko fabryka, lecz także tożsamość miejsca i ludzi.
💛💙Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.
💠 Wesprzyj nas – każda wpłata ma znaczenie! Z dopiskiem: darowizna HO
Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
💠 Masz w domu pamiątki związane z historią Górnego Śląska? Przekaż je do Haus Oberschlesien – pozwólmy historii przetrwać dla kolejnych pokoleń.
💠 Udostępnij ten materiał dalej Każde udostępnienie pomaga ocalić pamięć o historii naszego regionu.💛💙
