ŚLĄSKI KOPCIUSZEK - 15 listopada 1858 roku w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu odbył się ślub, który na długo zapisał się w pamięci mieszkańców Górnego Śląska. Tego dnia stanęła przed oł
Archiwalna publikacja z 2025-11-16.
🇵🇱 🇩🇪ŚLĄSKI KOPCIUSZEK - 15 listopada 1858 roku w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu odbył się ślub, który na długo zapisał się w pamięci mieszkańców Górnego Śląska. Tego dnia stanęła przed ołtarzem Joanna Gryzik — późniejsza hrabina Johanna von Schomberg-Godulla — dziewczyna, której los odmienił w sposób niemal baśniowy.
Joanna pochodziła z ubogiej śląskiej rodziny. Była półsierotą, a po ponownym zamążpójściu matki została odrzucona przez ojczyma. Jej życie zmieniło się całkowicie dzięki spotkaniu z Carlem Godullą, jednym z najważniejszych przemysłowców Górnego Śląska. Godulla, samotny i schorowany wizjoner, przyjął Joannę na wychowanie za radą swojej zaufanej gospodyni Emilii Lukas.
Po jego śmierci w 1848 roku okazało się, że uczynił ją swoją główną spadkobierczynią. Choć część majątku przekazał także najbliższym współpracownikom, większość olbrzymiej fortuny — przekraczającej 2 miliony talarów pruskich — przypadła właśnie jej. Pieczę nad dziewczyną przejęli wówczas wspomniana Emilia Lukas oraz prawnik Maximilian Scheffler, który odegrał ogromną rolę w jej dalszych losach. To on zadbał o jej edukację, zarówno szkolną (m.in. u urszulanek we Wrocławiu), jak i prywatną — na poziomie niespotykanym u kobiet jej epoki.
Właśnie Scheffler miał wpływ na wybór odpowiedniego męża — i to wybór wyjątkowo trafny. Kandydatem został Hans Ulrich Schaffgotsch, przedstawiciel jednego z najstarszych śląskich rodów. Choć miał arystokratyczne pochodzenie, nie był dziedzicem wielkiej fortuny. Był natomiast świetnie wykształcony, ambitny i znany z elegancji. Studiował ekonomię i prawo we Wrocławiu, Bonn i Berlinie, a następnie rozpoczął karierę urzędniczą.
Joanna i Hans poznali się we wrocławskim Stadttheater, jednym z najnowocześniejszych teatrów w ówczesnych Prusach. W blasku gazowego oświetlenia i pośród imponujących kryształowych luster zakochali się w sobie od pierwszego wejrzenia. Różnice majątkowe i społeczne, choć znaczne, nie stanowiły dla nich przeszkody.
Dla rodziny Schaffgotschów problemem był brak szlachectwa u Joanny. Aby rozwiać te wątpliwości, Scheffler udał się na dwór króla Fryderyka Wilhelma IV, gdzie uzyskał dla Joanny nobilitację oraz herb — czyniąc ją formalnie szlachcianką. Nie była to „transakcja kupna” w dzisiejszym sensie, ale procedura, której powodzenie zależało od znaczących opłat i wpływów.
Dzięki temu 15 listopada 1858 roku para mogła zawrzeć związek małżeński bez żadnych przeszkód. Ślub w bytomskiej farze zgromadził tłumy mieszkańców, którzy przybyli z całego regionu, by zobaczyć śląską bogaczkę i młodego hrabiego. Wesele odbyło się w pałacu w Szombierkach, należącym niegdyś do Carła Godulli.
Dokładnie rok później, w pierwszą rocznicę ślubu, urodził się ich syn Hans Carl Gotthard — dziedzic tytułu i majątku. W tym samym okresie, dzięki inicjatywie Schefflera, rodzina nabyła monumentalną rezydencję — Pałac na Wodzie w Kopicach, który stał się centrum życia rodzinnego i symbolem ich pozycji.
Historia Joanny Gryzik zachwyca do dziś, bo jest autentyczną śląską baśnią. Dziewczyna z biednej rodziny, dzięki pracy, edukacji, wyjątkowym zbiegom okoliczności oraz ludziom, którzy stanęli na jej drodze, stała się jedną z najbogatszych kobiet Europy — zachowując zarazem silny związek ze swoją śląską tożsamością.
🇵🇱 Wesprzyj Haus Oberschlesien
Jeśli podoba Ci się nasza praca — podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.
Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: darowizna HO
„Wesprzyj nas — każda wpłata ma znaczenie! Z dopiskiem: darowizna HO”
