11 listopada 1918 na Górnym Śląsku — ulga po wojnie, dzień chaosu i początek nowego sporu
Archiwalna publikacja z 2025-11-11.
🇵🇱 🇩🇪11 listopada 1918 na Górnym Śląsku — ulga po wojnie, dzień chaosu i początek nowego sporu
Nie było tu defilad ani biało-czerwonych sztandarów. 11 listopada 1918 r. na Górnym Śląsku oznaczał przede wszystkim koniec frontowego koszmaru oraz… bardzo przyziemne zmartwienia: co zjeść, jak przeżyć, jak wrócić do normalności. Rozejm w Compiègne uciszył działa, ale w śląskich miastach wciąż huczały nerwy rewolucji, a codzienność rozsadzały braki w zaopatrzeniu i choroba.
Po czterech latach reglamentacji i inflacji kolejki po chleb były dłuższe niż wiadomości o pokoju. Od lata 1918 r. region nawiedzała grypa „hiszpanka”, która wracała falami aż do 1920 r., podbijając śmiertelność i rozbijając życie rodzin i zakładów.
9–11 listopada fala rewolucyjna z Berlina dotarła nad Rawę i Kłodnicę: w miastach powstawały Rady Robotnicze i Żołnierskie (Arbeiter- und Soldatenräte). W Katowicach zbierano się m.in. w Reichshalle — to była próba złapania steru w chaosie demobilizacji i zaopatrzenia.
W drugiej połowie listopada 1918 r. strajki zaczęły narastać: 21 listopada postulaty robotnicze manifestowano w 17 kopalniach, a 22 listopada protest rozszerzył się do ok. 14 tys. górników z 22 kopalń. Na ulicach dochodziło do rozbrojeń i doraźnych patroli, a do domów wlewały się kolejne fale żołnierzy. Między „końcem wojny” a „początkiem jutra” rozciągał się długi, niepewny dzień.
Co znaczył 11 listopada dla Ślązaków? Mniej „święta”, więcej trzeźwej ulgi. Region wciąż był częścią Niemiec, a spór o jego przyszłość dopiero się zaczynał — z tych napięć wyrosną później plebiscyt i powstania śląskie.
