Karol Godula (1781–1848) – „król cynku” z Makoszowy
Archiwalna publikacja z 2025-11-08.
🇵🇱🇩🇪 Karol Godula (1781–1848) – „król cynku” z Makoszowy
8 listopada 1781 r. w Makoszowach (dziś Zabrze) urodził się Karol Godula – przedsiębiorca, którego wizja i twarda organizacja pracy pchnęły Górny Śląsk w epokę cynku. Zmarł 6 lipca 1848 r. we Wrocławiu; zachowany dokument muzealny wskazuje jako przyczynę kamienie pęcherza (Blasensteine), a nie – jak bywa powtarzane – cholerę.
Jako młody urzędnik w dobrach hr. Ballestrema błyskawicznie awansował, a od 1812 r. zarządzał nowo uruchomioną hutą cynku Karlhütte; w nagrodę otrzymał udziały (tzw. 28 kuksów), co otworzyło mu drogę do własnych przedsięwzięć. W kolejnych latach inwestował w kopalnie węgla i galmanu, stosując nowoczesne metody przeróbki rud.
W 1826 r. został właścicielem rycerskiego majątku Schomberg–Orzegów, a jego nazwisko zaczęło znaczyć tyle, co rzetelny rachunek i bezlitosna konsekwencja. Z czasem wokół Goduli narosła legenda „Diabła z Rudy” – o samotniku naznaczonym dawną napaścią; to jednak przede wszystkim mit kulturowy, który nie powinien przesłaniać faktów o skali jego pracy i kapitału.
Najbardziej nośny symbol „epoki Goduli” powstał już po jego śmierci: zaplanowana przez niego huta Godullahütte została wzniesiona w 1854–1855 przez opiekuna majątku i obok niej wyrosła osada, która przyjęła nazwę Godula (dziś dzielnica Rudy Śląskiej).
Skalę imperium widać w spadku, który trafił do 6-letniej Joanny Gryzik (późniejszej Joanny Gryzik von Schomberg-Godulla): źródła podają około 40 kopalń węgla, 18–19 kopalń galmanu oraz 3–4 huty cynku (różnice wynikają z metod liczenia własności i udziałów). W 1858 r. Joanna została nobilitowana przez Fryderyka Wilhelma IV, a 15 listopada 1858 r. poślubiła hr. Hansa Ulricha von Schaffgotscha, dając początek górnośląskiej linii rodu.
#KarolGodula #KarlGodulla #Makoszowy #Makoschau #Zabrze #Godula #Godullahütte #Karlhütte #KrólCynku #Zinkkönig #Oberschlesien #GórnyŚląsk #Galman #Zink #ŚląskieDziedzictwo #SchlesischesErbe
Wesprzyj Haus Oberschlesien: PL: „Wesprzyj nas – każda wpłata ma znaczenie! Z dopiskiem: darowizna HO” DE: „Unterstützen Sie uns – jeder Beitrag zählt! Verwendungszweck: Spende HO” Nr konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Masz pamiątki po Goduli lub dawnym przemyśle Śląska? Podziel się nimi z HO – ratujmy pamięć o regionie.
