Na początku XX wieku dynamiczny rozwój Gliwic oraz rosnące zapotrzebowanie na wodę zmusiły władze miasta do budowy nowej wieży ciśnień. Powstała ona przy dzisiejszej ulicy Sobieskiego. Daty jej wzniesienia są n
Archiwalna publikacja z 2025-10-13.
🇵🇱🇩🇪 Na początku XX wieku dynamiczny rozwój Gliwic oraz rosnące zapotrzebowanie na wodę zmusiły władze miasta do budowy nowej wieży ciśnień. Powstała ona przy dzisiejszej ulicy Sobieskiego. Daty jej wzniesienia są niejednoznaczne — niektóre źródła podają rok 1904, inne lata 1905–1908, a jeszcze inne 1918. Według konserwator zabytków Ewy Pokorskiej najbardziej prawdopodobny jest okres 1905–1908.
Lokalizacja została wybrana z rozmysłem — nowa wieża miała wspomagać istniejący już obiekt przy ulicy Poniatowskiego w dostarczaniu wody do południowych dzielnic miasta. Obie konstrukcje działały w układzie połączonym, zapewniając stabilne ciśnienie i niezawodne zaopatrzenie w wodę dla szybko rozwijającego się Gleiwitz.
Wieża przy Sobieskiego ma imponującą sylwetkę: prawie 50 metrów wysokości i 26 metrów średnicy. Zbudowana w formie lekko zwężającego się walca, wznosi się na poziomie 236,2 m n.p.m., a przy pełnym zbiorniku lustro wody sięga 267,6 m n.p.m. W jej sercu znajduje się zbiornik typu Intze, zaprojektowany przez prof. Otto Intze z Wyższej Szkoły Technicznej w Aachen, o pojemności 3600 m³. Spoczywa on na marmurowym pierścieniu i został wykonany — podobnie jak dach — w hucie Donnersmarck w Zabrzu.
Wnętrze budowli zaskakuje swoją architekturą. Wysokie na siedem metrów ostrołukowe okna i smukłe filary sprawiają wrażenie, jakbyśmy znajdowali się w gotyckim kościele. Kręte schody prowadzą na pierwszy poziom, gdzie grubość murów wynosi 2,2 metra u podstawy i zaledwie 50 centymetrów przy szczycie. Na wysokości 17 metrów umieszczono podest roboczy pod stalowym zbiornikiem wspartym na cylindrycznym murze.
Po II wojnie światowej wieża była kilkukrotnie remontowana. W latach 1955–1958 naprawiono pęknięcia i gzymsy oraz odnowiono dach. W roku 1974 wyremontowano zbiornik, a w 1977 odnowiono latarnię i pokrycie dachu. Mimo to w roku 1985 obiekt został wyłączony z eksploatacji.
Dziś pojawiają się pierwsze oznaki nadziei. Na terenie wokół wieży trwają prace porządkowe, a ustawiony kontener budowlany sugeruje przygotowania do renowacji. Obiekt ma ogromny potencjał — mógłby stać się muzeum, galerią, centrum nauki, miejscem spotkań lub wyjątkową restauracją z panoramicznym widokiem na Gliwice.
Ocalenie wieży przy Sobieskiego byłoby nie tylko ratunkiem dla zabytku, lecz także symbolem szacunku dla historii i wiary w to, że tradycję można twórczo połączyć z nowoczesnością.
💬 Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem. 📬 Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 📄 Tytuł przelewu: darowizna HO
