Lew, który zasnął dwa razy – historia gliwickiego pomnika
Archiwalna publikacja z 2025-10-12.
🇵🇱 🇩🇪Lew, który zasnął dwa razy – historia gliwickiego pomnika
Na pierwszy rzut oka to tylko rzeźba – zwierzę z żelaza i kamienia, spokojnie spoczywające na cokole. Ale ci, którzy znają dzieje Gliwic, wiedzą, że „Lew śpiący” (niem. Löwendenkmal) to nie tylko ozdoba miejskiego skweru. To symbol pamięci i przemijania, znak lojalności wobec historii, a zarazem świadek wszystkich przemian, jakie przeszła ta ziemia.
🦁 Królewski dar dla miasta
Jesienią 1845 roku król pruski Fryderyk Wilhelm IV odwiedził Gliwice, aby uczestniczyć w uroczystym otwarciu nowej linii kolejowej do Katowic. Podczas wizyty w Królewsko-Pruskiej Odlewni Żelaza jego uwagę zwróciła nowo odlata rzeźba autorstwa Theodora Erdmanna Kalidego – majestatyczny Lew śpiący.
Monarcha zachwycił się dziełem. Polecił, by ustawiono je na cmentarzu wojskowym, gdzie spoczywało 65 pruskich żołnierzy, zmarłych w gliwickim lazarecie po ranach odniesionych w czasie bitwy pod Budziszynem w 1813 roku. Pomnik miał upamiętniać ofiary wojen napoleońskich, ale też symbolizować pokój, który nastał po ich zakończeniu.
Król osobiście sfinansował rzeźbę, cokół i żeliwne ogrodzenie.
⛪ Od cmentarza do parku
Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 15 października 1849 roku. Monument stanął w pobliżu ówczesnego dworca kolejowego, przy ulicy Löwenstraße („Lwiej ulicy”), w dzielnicy Szobiszowice Miejskie – Colonie Neudorf. Dziś to teren pomiędzy ulicą Na Piasku a placem Piastów – miejsce, po którym nie ma już śladu dawnego cmentarza wojskowego.
Kiedy w 1890 roku rozpoczęto zabudowę tej części miasta, cmentarz zlikwidowano. Szczątki żołnierzy przeniesiono, a razem z nimi Lwa, na teren Promenady – późniejszego Parku Miejskiego, dziś Parku im. Fryderyka Chopina. Tam, pośród drzew i alejek, Lew spoczywał przez kolejne dziesięciolecia, patrząc na zmieniające się miasto.
⚙️ Zapomniany strażnik
Po 1945 roku los pomnika potoczył się tak, jak historia wielu śląskich pamiątek. Najpierw usunięto niemieckie napisy z cokołu, potem rozebrano cały monument. Figura Lwa trafiła do magazynu Zarządu Zieleni Miejskiej, o czym jeszcze w 1963 roku wspominały „Nowiny Gliwickie”. Później ślad po nim zaginął.
Dziś, w miejscu dawnego pochówku, pozostała jedynie delikatna niecka w trawniku – ledwo zauważalne obniżenie, w którym niegdyś spoczywał śpiący obrońca pokoju.
🏛️ Lew, który wrócił
Dopiero po prawie sześćdziesięciu latach, wiosną 2011 roku, Lew powrócił do miasta – choć już nie ten sam. Na skwerze Valenciennes, tuż obok dawnego hotelu Haus Oberschlesien (dzisiejszego Urzędu Miasta Gliwice), ustawiono kamienny cokół z nowym odlewem lwa, wykonanym w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych w 2009 roku.
Nowy pomnik nie ma tablicy ani inskrypcji. Milczy – tak jak milczy historia, która nie potrzebuje słów, by przypominać o tym, co minęło. A jednak każdy, kto zatrzyma się przy nim choć na chwilę, czuje, że ten lew wciąż czuwa – nad pamięcią, nad miastem, nad nami.
A Ty? Czy wiesz, gdzie jeszcze na Śląsku można spotkać podobne „śpiące lwy” – pomniki, które wyglądają, jakby zasnęły, a tak naprawdę strzegą naszej historii?
Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem. 📬 Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 🪙 Tytuł przelewu: darowizna HO
