156 lat strażackiej tradycji w Gliwicach – od Towarzystwa Ratowniczego po nowoczesną remizę
Archiwalna publikacja z 2025-10-10.
🇵🇱 🇩🇪156 lat strażackiej tradycji w Gliwicach – od Towarzystwa Ratowniczego po nowoczesną remizę
10 października 1898 roku w Gliwicach oddano do użytku nowy budynek straży pożarnej przy ówczesnej Breslauerstrasse (dziś ul. Wrocławska). Wzniesiono go w stylu neogotyckim z charakterystycznej cegły klinkierowej i szkliwionej cegły profilowanej, nadającej mu wyjątkowy, reprezentacyjny wygląd.
Projekt przygotował Adalbert Kelm, ówczesny radca budowlany miasta. W pierwszej kolejności powstał budynek narożny u zbiegu dzisiejszych ulic Wrocławskiej i Banacha, a w kolejnych latach – już w XX wieku – rozbudowę kontynuował Wilhelm Kranz, także radca budowlany Gliwic. Kompleks remizy, z wieżą obserwacyjną i zapleczem technicznym, stał się symbolem miejskiej organizacji i nowoczesności przełomu wieków.
Jednak korzenie gliwickiego pożarnictwa sięgają znacznie dalej. 20 lipca 1869 roku powołano do życia Gliwicką Ochotniczą Straż Pożarną (Gleiwitzer Freiwillige Feuerwehr). Był to krok milowy w tworzeniu miejskiego systemu bezpieczeństwa – w czasie, gdy Gliwice (Gleiwitz) przeobrażały się w dynamiczne centrum przemysłowe.
Zanim jednak powstała straż ochotnicza, już 5 lipca 1860 roku założono Towarzystwo Przeciwpożarowe i Ratownicze, które kształtowało pierwsze zasady współpracy i organizacji akcji ratunkowych. To właśnie z tego ruchu wyrosła późniejsza struktura straży ochotniczej – opartej na społecznej energii i lokalnej solidarności.
Strażacy tamtych czasów nie tylko gasili pożary. Uczyli się pierwszej pomocy, organizowali pokazy publiczne, ćwiczenia sprawnościowe, a także zbiórki na zakup sprzętu czy budowę remizy. To dzięki ich zaangażowaniu w 1869 roku powstała remiza z wieżą ćwiczebną na Targu Końskim – w miejscu, gdzie dziś stoi kościół św. Piotra i Pawła.
Choć budynek nie zachował się do dziś (funkcje przeniesiono wraz z wznoszeniem kościoła od 1896 roku), pamięć o tamtej inicjatywie przetrwała – podobnie jak duch ochotniczej służby. Dziś, 156 lat później, strażacy wciąż pozostają symbolem odwagi, dyscypliny i społecznego zaangażowania.
