Pomnik Germanii w Gliwicach – zapomniana strażniczka cesarskiej epoki
Archiwalna publikacja z 2025-10-04.
🇵🇱🇩🇪 Pomnik Germanii w Gliwicach – zapomniana strażniczka cesarskiej epoki
Na dzisiejszym Placu Piastów w Gliwicach, tam, gdzie dziś mijają się piesi, samochody i autobusy, stał niegdyś jeden z najbardziej imponujących monumentów miasta – Pomnik Germanii (Germania-Denkmal). Uroczyste odsłonięcie odbyło się 2 września 1874 roku, w czasie, gdy Europa wciąż żyła duchem dopiero co zjednoczonych Niemiec. Ówczesny Neumarkt przemianowano po tym wydarzeniu na Germaniaplatz, podkreślając symbolicznie narodową dumę i triumf cesarstwa.
Autorem rzeźby był Ferdinand Hartzer z Berlina, artysta znany z monumentalnych realizacji o patriotycznym charakterze. Pomnik przedstawiał Germanię – kobiecą personifikację zjednoczonych Niemiec. Postać, stojąca dumnie na ośmiobocznym piedestale z piaskowca (dzieło C. Hanke z Wrocławia), trzymała miecz i wieniec laurowy, a jej głowę wieńczyła Korona Cesarstwa Niemieckiego – symbol władzy, jedności i potęgi.
„Germania” to nie tylko łacińska nazwa Niemiec, lecz także alegoria narodu – kobieta-symbol, strażniczka wiary w siłę i wspólnotę. Gliwicki monument upamiętniał żołnierzy poległych w wojnach zjednoczeniowych lat 1866–1871 i przez pół wieku był jednym z najważniejszych punktów miasta – miejscem uroczystości, przemówień i patriotycznych obchodów.
W 1928 roku, podczas przebudowy centrum, pomnik został przeniesiony na Kaiser-Wilhelm-Platz (dzisiejszy Park Chrobrego). Tam poddano go renowacji, lecz nigdy nie powrócił na dawny plac. Władze republikańskie niechętnie odnosiły się do symboli monarchicznej przeszłości.
Po 1945 roku ślad po Germanii zaginął. Według ustnych relacji i wstępnych badań posąg został zakopany na terenie dzisiejszego Parku Chrobrego – najprawdopodobniej pod jednym z niewielkich wzniesień, które zimą służą dzieciom jako górki saneczkowe. Być może więc pod warstwą ziemi i czasu wciąż spoczywa niemy świadek minionej epoki – kamienna Germania, strażniczka pamięci dawnego Gleiwitz.
> „Każdy pomnik to nie tylko kamień – to echo czasów, w których został wzniesiony.”
💛 Wesprzyj nas – każda wpłata ma znaczenie! Z dopiskiem: darowizna HO PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
