Thomas Myrtek – zapomniany rzeźbiarz ze Śląska
Archiwalna publikacja z 2025-09-05.
🇵🇱🇩🇪 Thomas Myrtek – zapomniany rzeźbiarz ze Śląska
✝️ 5 września 1935 roku w Atenach zmarł nagle na malarię Thomas Myrtek, urodzony 28 grudnia 1888 roku w Bytomiu (Beuthen O.S.). Był jednym z najciekawszych śląskich artystów początku XX wieku – rzeźbiarzem, którego twórczość łączyła realizm z ekspresją i głębokim humanizmem.
🏛 Edukacja i droga artystyczna
Myrtek kształcił się we Wrocławiu w Królewskiej Szkole Sztuk i Rzemiosł Artystycznych. Jego nauczycielami byli m.in. Albert Werner-Schwarzburg i Theodor von Gosen, mistrzowie, którzy wprowadzili go w świat sztuki monumentalnej i kameralnej. Talent młodego rzeźbiarza szybko dostrzeżono – otrzymał prestiżową Nagrodę Rzymską (Rom-Preis) Pruskiej Akademii Sztuk Pięknych, co otworzyło mu drogę do stypendium we Włoszech.
👨🎨 Członek artystycznych ugrupowań
Był aktywnym członkiem Związku Artystów Śląska (Schlesischer Künstlerbund), a także Grupy 1922 (Gruppe 1922), wrocławskiego ugrupowania artystycznego, które skupiało progresywnych twórców międzywojnia.
🗿 Rzeźby na Śląsku
Jego dzieła do dziś można odnaleźć w Bytomiu, Opolu i Gliwicach:
Bytom (Beuthen O.S.) – betonowe postacie uczących się dziewcząt (1924) na fasadzie szkoły handlowej, pomnik ofiar I wojny światowej w dzielnicy Bobrek.
Opole (Oppeln) – rzeźbiarskie portale przy ul. Damrota 10, figury dzieci na Pfennigbrücke, pomnik żołnierzy 63. pułku piechoty.
Gliwice (Gleiwitz) – rzeźby „Uczennicy” i „Siedzącej górniczki”, które symbolizowały codzienność i trud pracy mieszkańców Śląska.
Myrtek szczególnie upodobał sobie tematykę społeczną: przedstawiał uczniów, robotników, górników – ludzi prostych, ale godnych i pełnych wewnętrznej siły.
⛔ Tragiczny los twórczości
Po jego śmierci wiele rzeźb padło ofiarą nazistowskiej polityki „Entartete Kunst” (sztuki zdegenerowanej). Betonowe płaskorzeźby z Bytomia, m.in. „Die Lernende” (Ucząca się), „Die Sinnende” (Zamyślona), „Die Rechnende” (Licząca) i „Die Lesende” (Czytająca), zostały usunięte i zniszczone po 1937 roku.
🌍 Dziedzictwo
Choć życie Thomasa Myrtka przerwała choroba podczas podróży do Grecji, jego rzeźby pozostają cennym świadectwem epoki. W nich znajdziemy klimat międzywojennych Śląska – z jednej strony industrialnego, pełnego dymów hut i szybów, a z drugiej – szukającego piękna w codziennym człowieku.
