Stanisław Soyka (1959–2025). Śląskie serce, które śpiewało całym światem
Archiwalna publikacja z 2025-08-21.
🇵🇱🇩🇪Stanisław Soyka (1959–2025). Śląskie serce, które śpiewało całym światem
21 sierpnia 2025 r. odszedł Stanisław Soyka — urodzony w Żorach, przez lata związany z Gliwicami. Zniknął głos, który łączył jazz z pieśnią, klasykę z ulicą, śląską prostotę z wyrafinowaniem wielkich scen.
Zaczął wcześnie, w wieku siedmiu lat, w kościelnym chórze — w sopranach. W wieku czternastu lat został organistą. Uczył się skrzypiec w gliwickiej podstawowej szkole muzycznej, potem w Liceum Muzycznym w Katowicach, a następnie w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego — aranżację i kompozycję. Ta droga — od ławki chórzysty po sale koncertowe — była jego własną definicją awansu: nie kariery, lecz służby muzyce.
Dla nas, Ślązaków, był kimś więcej niż „wybitnym artystą”. Był sąsiadem, współmodlącym się głosem, kimś, kto rozumiał ciszę familijnych niedziel. Dlatego tak porusza „SOYKA PO ŚLĄSKU” — projekt, w którym pieśni i przyśpiewki śląskie zabrzmiały w nowych, autorskich aranżacjach na kwartet smyczkowy i głos. Ciepłe, „klasyczne” brzmienie smyczków spotyka tu surową prawdę śląskiego słowa. Zachowano oryginalną warstwę językową, a odwaga w eksperymentowaniu z materią dźwięku otworzyła te melodie na współczesność.
Repertuar wybrał sam Soyka. To pieśni z jego domu — te, które „same się śpiewały” między kuchnią a podwórkiem. Wracał do nich z nostalgią, bo stanowiły rdzeń jego tożsamości: muzycznej i osobistej. Słuchając tego cyklu, ma się wrażenie, że nie „odnawia folkloru”, lecz prowadzi nas do własnego dzieciństwa, by przypomnieć, skąd jesteśmy.
Żegnamy Mistrza, ale nie żegnamy jego twórczości. Zostają pieśni, nagrania, partytury i — co najważniejsze — gest: proste, pełne czułości granie „dla swoich” i „dla każdego”. Niech każde domowe radio, w którym wybrzmi „Tolerancja”, stanie się dziś małym ołtarzem wdzięczności.
Wezwanie: jeśli ta muzyka była i jest także Wasza — wspierajcie śląskie instytucje kultury, chóry, archiwa i zespoły. Zamawiajcie koncerty „po śląsku”, dawajcie scenę młodym, dbajcie o język i pamięć — tak najpiękniej podziękujemy Soyce.
Dziołchy i synki, śpiywejcie dalej. Reszta to cisza.
