Hanns Breitenbach (1890–1945) – rzeźbiarz Gliwic, artysta Śląska
Archiwalna publikacja z 2025-06-20.
🇵🇱🇩🇪🕯️Hanns Breitenbach (1890–1945) – rzeźbiarz Gliwic, artysta Śląska
19 czerwca 1890 roku w bawarskim Fürth przyszedł na świat Hanns Breitenbach – wybitny artysta plastyk i rzeźbiarz, którego życie i twórczość na zawsze związały się z Górnym Śląskiem. Dziś, w rocznicę jego urodzin, wspominamy człowieka, który kamień i ceramikę zamieniał w opowieści o mieście, wierze, przemijaniu i nadziei.
Po ukończeniu nauki snycerskiej i studiach w Norymberdze, trafił do Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. To tam poznał gliwiczankę Elfriede Josefek, córkę miejscowego przedsiębiorcy budowlanego. Ślub i wspólne życie z Elfriede otworzyły nowy rozdział – odtąd Breitenbach dzielił swój czas między Monachium a Gliwice.
W 1930 roku osiedlił się na stałe w Gliwicach, gdzie założył własną pracownię rzeźbiarską. Jego dzieła – subtelne, pełne ekspresji, nierzadko zakorzenione w śląskiej symbolice – zaczęły na stałe wpisywać się w pejzaż miasta.
🪨 Najważniejsze realizacje Hannsa Breitenbacha w Gliwicach:
🔸 Alegoryczna „Fortuna” – szczyt kamienicy przy pl. Piłsudskiego 8 🔸 Rzeźba rzemieślnika z dłutem i młotem – fasada przy pl. Piłsudskiego 3 🔸 Św. Jerzy walczący ze smokiem – przy kościele św. Antoniego 🔸 Cmentarne figury, w tym słynna „Trauernde” (Opłakująca) – Cmentarz Lipowy 🔸 Symboliczne dekoracje Radiostacji Gliwickiej – alegoria fal eteru 🔸 Terakotowa ławeczka z dziećmi
Jego styl to fuzja akademickiego kunsztu i nowoczesnego wyrazu – od secesji, przez art déco, po modernistyczną oszczędność. Posługiwał się głównie piaskowcem i ceramiką, ale najważniejszym materiałem był dla niego zawsze... człowiek.
🩸 Tragiczny finał
W styczniu 1945 roku Hanns Breitenbach odmówił opuszczenia Gliwic. Nie chciał uciekać. Zginął zastrzelony przez czerwonoarmistę – najprawdopodobniej został wzięty za oficera z powodu noszonego płaszcza. Jego grób nie został odnaleziony. Przepadł, jak wielu mieszkańców Górnego Śląska, których nazwiska zniknęły z pomników, ale nie z pamięci.
🧭 Pamięć i dziedzictwo
Wiele z jego prac przetrwało – czasem bez podpisu, bez tabliczki, anonimowo. Ale jeśli dziś przejdziesz się po centrum Gliwic i spojrzysz w górę, na fasady, na figury świętych i robotników, na cmentarne anioły – być może spojrzysz właśnie na dzieło Hannsa Breitenbacha.
Dziś, 19 czerwca 2025 roku, zachęcamy do odkrywania jego śladów w miejskiej przestrzeni. To nie tylko opowieść o jednym artyście – to fragment wielkiej historii Śląska.
🧡 Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.
📌 Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 📌 Tytuł przelewu: darowizna HO
🕯️🇩🇪 Hanns Breitenbach (1890–1945) – Bildhauer Gleiwitz’, Künstler Oberschlesiens
Am 19. Juni 1890 wurde in Fürth bei Nürnberg Hanns Breitenbach geboren – ein bedeutender Bildhauer und Plastiker, der durch sein Schaffen eng mit Oberschlesien, insbesondere mit der Stadt Gleiwitz (Gliwice) verbunden war. Anlässlich seines Geburtstags erinnern wir heute an einen Künstler, dessen Werke noch immer das Stadtbild prägen – auch wenn sein Name vielen unbekannt geblieben ist.
Nach einer Ausbildung als Holzschnitzer studierte Breitenbach an der Kunstgewerbeschule in Nürnberg und schließlich an der renommierten Akademie der Bildenden Künste in München. Dort lernte er Elfriede Josefek kennen – die Tochter eines Bauunternehmers aus Gleiwitz. Die Heirat 1921 verband sein Leben dauerhaft mit Oberschlesien.
Zwischen München und Gleiwitz pendelnd, eröffnete er schließlich 1930 ein eigenes Atelier in der Stadt und ließ sich dauerhaft dort nieder. Er schuf zahlreiche plastische Werke, die bis heute auf öffentlichen Plätzen, an Fassaden und in Friedhöfen sichtbar sind.
🪨 Wichtige Werke von Hanns Breitenbach in Gleiwitz:
🔸 „Fortuna“ – auf dem Giebel des Hauses am heutigen Piłsudski-Platz 8 🔸 Handwerker mit Meißel und Hammer – an der Fassade von Piłsudski-Platz 3 🔸 Der heilige Georg – vor der Antoniuskirche 🔸 Trauernde Frau („Trauernde“) und Friedhofsskulpturen – auf dem Lindenfriedhof und Zentralfriedhof 🔸 Symbolik der Radiowellen – dekoratives Relief an der Radiostation Gleiwitz 🔸 Kinderszenen auf einer Keramikbank – im Hof einer Schule erhalten geblieben
Sein Stil bewegte sich zwischen Spätsezession, symbolischer Moderne und Art déco. Er arbeitete mit Terrakotta und Sandstein – und vor allem mit großem Gespür für Menschlichkeit und Ausdruck.
🩸 Tragisches Ende
Im Januar 1945 weigerte sich Hanns Breitenbach, Gleiwitz zu verlassen. Er wollte seine Stadt nicht aufgeben – und wurde auf offener Straße von einem Rotarmisten erschossen. Laut seiner Tochter könnte er wegen seines langen Mantels mit einem Offizier verwechselt worden sein. Seine Grabstätte ist bis heute unbekannt.
🧭 Warum erinnern wir?
Breitenbach war mehr als ein lokaler Künstler. Er war ein Zeuge der Zeit, ein Gestalter urbaner Identität, ein Schöpfer aus Überzeugung. Seine Werke sind stumme Begleiter unseres Alltags. Manche stehen noch heute – ohne Namen, ohne Schild – über unseren Köpfen an alten Gebäuden oder neben Friedhofswegen.
Am 19. Juni 2025 erinnern wir an diesen Künstler und laden ein, sein Werk (wieder) zu entdecken – in Stein, Keramik und dem Gedächtnis der Stadt.
🧡 Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt – teilen Sie den Beitrag, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen und/oder unterstützen Sie die Arbeit von Haus Oberschlesien mit einer Spende.
📌 Kontonummer: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 📌 Verwendungszweck: Spende HO
#HannsBreitenbach #Gleiwitz #Gliwice #Bildhauer #Kunstgeschichte #Oberschlesien #Stadtkultur #HausOberschlesien #Spende #Unterstützen #Erinnerung #KunstImStadtraum #KünstlerDesSchlesiens #UnbekanntesGrab #Bytom #Beuthen #KulturErhalten
#HannsBreitenbach #Gliwice #Gleiwitz #HistoriaSztuki #Rzeźba #DziedzictwoŚląska #KulturaŚląska #HausOberschlesien #WspieramKulturę #Pamięć #Modernizm #Oberschlesien #Bytom #KunstImStadtraum #NieznanyGrób #ArtystaŚląska
