Przez wiele lat w centrum Zabrza, dawniej zwanego Hindenburgiem, stał budynek, który już samą nazwą – „Admiralspalast” – rozbudzał wyobraźnię mieszkańców. Wszystko zaczęło się jeszcze w czasach Republiki Weimar
Archiwalna publikacja z 2025-03-24.
🇵🇱🇩🇪Przez wiele lat w centrum Zabrza, dawniej zwanego Hindenburgiem, stał budynek, który już samą nazwą – „Admiralspalast” – rozbudzał wyobraźnię mieszkańców. Wszystko zaczęło się jeszcze w czasach Republiki Weimarskiej, kiedy to miasto przeżywało swój rozkwit gospodarczy. Na działce, gdzie wcześniej znajdowała się kamienica z hotelem Fleischer (runęła w 1916 roku, być może przez niepewne podłoże i obecność podziemnej sztolni), rozpoczęto w 1924 roku zakrojoną na szeroką skalę inwestycję.
Berlińscy architekci – Richard Bielenberg i Josef Moser – mieli wizję stworzenia monumentalnego gmachu, który jednocześnie przyciągnie gości z daleka i zintegruje lokalną społeczność. Aby ustrzec się przed losami poprzedniego budynku, wylano potężną, żelbetową płytę fundamentową o grubości ponad dwóch metrów. W tamtym okresie była to nowoczesna, dość kosztowna technologia, zapewniająca stabilność nawet na niestabilnym gruncie z kurzawkami i nad podziemną sztolnią.
Budowa przeciągnęła się do 1928 roku, ale już wcześniej, etapami, otwierano niektóre części obiektu. W maju 1926 roku na parterze przywitano gości w Piwiarni Bawarskiej („Bayrisches Braustübl”), gdzie serwowano popularne piwo „Pschorr”, a sama sala mogła pomieścić ponad dwustu spragnionych smakoszy. Jesienią tego samego roku pierwsi goście zatańczyli w sali balowej na piętrze, która mogła pomieścić pięćset osób. Tam też znajdowały się kawiarnia i restauracja – miejsca, w których toczono ożywione dyskusje, zawierano znajomości, a muzyka mechanicznie płynąca z gramofonów mieszała się ze stukotem eleganckich butów na parkiecie.
Wszyscy z zapartym tchem czekali jednak na kolejne atrakcje. Gdy nadeszła pora oddania do użytku wyższych pięter i ogrodu dachowego, miasto huczało od plotek i zachwytów. Pokoje hotelowe, choć niewielkie i dość proste, miały bieżącą wodę – luksus nie tak powszechny nawet w wielkich metropoliach. Gdy po świętach Bożego Narodzenia 1927 roku do użytku oddano dachowy ogród z kręgiem tanecznym, wśród mieszkańców zapanowało prawdziwe poruszenie. Któż bowiem nie chciał spędzić ciepłego wieczoru na najwyższym poziomie miasta, tańcząc przy gwiazdach i rozkoszując się widokiem na rozwijające się przemysłowe Zabrze?
„Admiralspalast” był miejscem spotkań nie tylko dla zamożnych gości z zewnątrz. Lokalna społeczność także tu bywała – w kawiarni, w kabarecie czy w wspomnianej piwiarni, do której zaglądali zarówno robotnicy z okolicznych kopalń, jak i urzędnicy oraz lekarze. Bryła hotelu w stylu modernistycznym z elementami art déco wzbudzała zachwyt – szczególnie zaokrąglony narożnik zwieńczony potężną kopułą o średnicy 11 metrów. Na elewacji zaś widniały wizerunki ludzkich głów, rzeźb symbolizujących pięć kontynentów, co jeszcze bardziej podkreślało kosmopolityczny charakter tego miejsca.
Wszystko zmieniło się po II wojnie światowej. Mimo że budynek przetrwał, czas powojenny przyniósł „Admiralspalastowi” liczne przemiany. Najpierw zwano go „Prezydentem”, później „Przodownikiem”, a w końcu „Monopolem”. Zamiłowanie do nowoczesności z lat 20. ustąpiło skromnym warunkom socjalistycznej rzeczywistości. Wnętrza remontowano na bieżąco i dość powierzchownie, dodając przy tym bankietowe meblościanki i neonowe szyldy. Mimo to duch dawnej świetności wciąż błąkał się po korytarzach i salach, czekając na lepsze czasy.
W latach 90. XX wieku, gdy Polska na nowo otwierała się na gospodarkę rynkową, pojawiły się pomysły, by „Monopol” zmodernizować i częściowo przebudować. W jednej z dawnych sal balowych urządzono bank, na drugim piętrze zagościł salon gier, pełen elektronicznych dźwięków automatów. Jednak bez spójnej koncepcji dalszego rozwoju i wystarczających funduszy budynek coraz bardziej niszczał. Dawna elegancja zaczęła ustępować miejsca powoli odpadającym tynkom i pustym oknom.
Dziś „Admiralspalast” nadal góruje nad okolicą swoją charakterystyczną kopułą i przyciąga wzrok każdego przechodnia. Choć lata świetności ma za sobą, to wciąż skrywa potencjał. Mieszkańcy Zabrza liczą na to, że znajdzie się inwestor lub plan, który przywróci temu miejscu dawny blask. Przecież w jego murach tętniła kiedyś muzyka i gwar konwersacji, w piwiarni serwowano najlepsze piwo, a w ogrodzie na dachu tańczono do upadłego przy blasku księżyca.
I tak oto, mimo upływu dekad, „Admiralspalast” pozostał symbolem modernistycznego rozmachu, śmiałych ambicji architektonicznych i towarzyskiego stylu życia rodem z lat 20. minionego stulecia. Być może któregoś dnia znów otworzy swoje podwoje dla gości, by mogli doświadczać uroków tego niezwykłego miejsca – tak samo, jak robiono to blisko sto lat temu.
Jeśli podoba Ci się nasza praca - podziel się, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj - Haus Oberschlesien dowolnym datkiem – na numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 - z dopiskiem darowizna HO
