Przy ulicy Zwycięstwa 37 w Gliwicach stoi budynek, który można śmiało nazwać ikoną architektury modernistycznej. Dom Tekstylny Weichmanna (Seidenhaus Weichmann), zaprojektowany przez słynnego niemieckiego archi

🇵🇱🇩🇪Przy ulicy Zwycięstwa 37 w Gliwicach stoi budynek, który można śmiało nazwać ikoną architektury modernistycznej. Dom Tekstylny Weichmanna (Seidenhaus Weichmann), zaprojektowany przez słynnego niemieckiego architekta Ericha Mendelsohna, to nie tylko zabytek o wyjątkowej wartości estetycznej, ale również świadectwo burzliwej historii XX wieku i odważnych eksperymentów architektonicznych okresu międzywojennego.

Zaprojektowany na zlecenie gliwickiego przedsiębiorcy Ericha Weichmanna, budynek otwarto w 1922 roku. Już rok później zdobył międzynarodowy rozgłos – pokazano go na prestiżowej wystawie Bauhausu w Weimarze, co świadczyło o jego wyjątkowej pozycji na mapie nowoczesnej architektury. Wyróżniała go prostota elewacji, rytmiczne podziały i przeszklone narożniki, które wyprzedzały swoją epokę. Stał się wzorem dla innych domów towarowych w Niemczech – między innymi w Stuttgarcie, Norymberdze i Wrocławiu.

W 1926 roku budynek znalazł się w gronie najważniejszych dzieł architektury europejskiej prezentowanych w warszawskiej Zachęcie. Pokazywały go czasopisma branżowe od Paryża po Moskwę. Dom Tekstylny stał się dumą Gliwic i symbolem awangardy.

W 1930 roku powstała spółka akcyjna Seidenhaus Weichmann, której siedzibą pozostał modernistyczny gmach przy ul. Zwycięstwa. Niestety, wraz z dojściem nazistów do władzy, historia rodziny Weichmannów uległa dramatycznej zmianie. Jako Żydzi stali się celem prześladowań. W 1936 roku opuścili Gliwice i przenieśli się do Zabrza, gdzie zajęli się modernizacją domu towarowego Heilbronów. Dwa lata później, w obliczu nasilających się represji, wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych, przyjmując nazwisko Winston. W 1939 roku założyli tam własną fabrykę tekstyliów – Winton’s Fabrics – kontynuując tradycje handlowe z Górnego Śląska.

Po wyjeździe Weichmannów, sklep przeszedł w ręce Maxa Altgassena i działał jako Seidenhaus Altgassen aż do 1945 roku. W czasie bombardowania Drezna zginął jego właściciel, a historia domu towarowego na długo się zatrzymała.

W czasach PRL budynek zmienił swoje przeznaczenie – mieściło się w nim m.in. Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej oraz księgarnia książek obcojęzycznych. Dopiero w XXI wieku obiekt odzyskał dawną świetność – w 2002 roku został zakupiony przez firmę H-Metallco, która przeprowadziła kompleksowy remont. W 2005 roku właściciele zostali uhonorowani prestiżowym wyróżnieniem „Moderna 2005”, przyznanym przez środowisko architektów ze Śląska. Dziś w budynku mieści się m.in. bank, a przy jego wejściu znajdują się tablice poświęcone Erichowi Mendelsohnowi.

Dom Tekstylny Weichmanna to nie tylko funkcjonalistyczna bryła – to opowieść o modernizmie, migracjach, odwadze w tworzeniu i dramatycznych losach XX wieku. To również przykład, jak historia, architektura i pamięć mogą żyć w jednym miejscu, na nowo odczytywane przez kolejne pokolenia.

🇵🇱🇩🇪An der Zwycięstwa-Straße 37 in Gleiwitz (Gliwice) steht ein Gebäude, das man zweifellos als Ikone der modernen Architektur bezeichnen kann. Das Weichmanns Seidenhaus Weichmann, entworfen vom berühmten deutschen Architekten Erich Mendelsohn, ist nicht nur ein Baudenkmal von außergewöhnlichem ästhetischem Wert, sondern auch ein Zeugnis der bewegten Geschichte des 20. Jahrhunderts und kühner architektonischer Experimente der Zwischenkriegszeit.

Das Gebäude wurde im Auftrag des Gleiwitzer Kaufmanns Erich Weichmann entworfen und 1922 eröffnet. Bereits ein Jahr später erlangte es internationale Bekanntheit – es wurde auf der prestigeträchtigen Bauhaus-Ausstellung in Weimar gezeigt, was seine herausragende Stellung in der modernen Architektur dokumentierte. Die Schlichtheit der Fassade, rhythmische Gliederungen und verglaste Ecken machten das Haus seiner Zeit weit voraus. Es diente als Vorbild für weitere Warenhäuser in Deutschland – unter anderem in Stuttgart, Nürnberg und Breslau (Wrocław).

Im Jahr 1926 wurde das Gebäude auf der Ausstellung moderner Architektur in der Warschauer „Zachęta“-Galerie als eines der bedeutendsten europäischen Werke präsentiert. Fachzeitschriften von Paris bis Moskau berichteten über das Haus. Das Textilhaus wurde zum Stolz von Gleiwitz und zu einem Symbol der Avantgarde.

1930 wurde die Aktiengesellschaft Seidenhaus Weichmann gegründet, deren Sitz sich weiterhin im modernen Gebäude an der Zwycięstwa-Straße befand. Leider änderte sich mit der Machtübernahme der Nationalsozialisten die Geschichte der Familie Weichmann dramatisch. Als Juden wurden sie zur Zielscheibe von Verfolgungen. 1936 verließen sie Gleiwitz und zogen nach Hindenburg (Zabrze), wo sie das Heilbron-Warenhaus modernisierten. Zwei Jahre später, angesichts zunehmender Repressionen, emigrierten sie in die Vereinigten Staaten und nahmen den Namen Winston an. 1939 gründeten sie dort eine eigene Textilfabrik – Winton’s Fabrics – und setzten die Handelstradition aus Oberschlesien fort.

Nach der Ausreise der Familie Weichmann ging das Geschäft in den Besitz von Max Altgassen über und wurde unter dem Namen Seidenhaus Altgassen bis 1945 weitergeführt. Während des Bombenangriffs auf Dresden kam Altgassen ums Leben, und die Geschichte des Hauses kam für lange Zeit zum Stillstand.

In der Zeit der Volksrepublik Polen wurde das Gebäude anderweitig genutzt – es beherbergte unter anderem die Gesellschaft für Polnisch-Sowjetische Freundschaft sowie eine Buchhandlung für fremdsprachige Literatur. Erst im 21. Jahrhundert erlangte der Bau seine frühere Pracht zurück – 2002 wurde er von der Firma H-Metallco gekauft und umfassend saniert. 2005 erhielten die Eigentümer für diese Renovierung die angesehene Auszeichnung Moderna 2005, verliehen vom schlesischen Architektenverband. Heute befindet sich in dem Gebäude unter anderem eine Bank. Am Eingang wurden Gedenktafeln zu Ehren Erich Mendelsohns angebracht.

Das Weichmanns Textilhaus ist mehr als nur ein funktionalistischer Baukörper – es ist eine Erzählung über den Modernismus, Migration, den Mut zur Gestaltung und die dramatischen Schicksale des 20. Jahrhunderts. Es zeigt zugleich, wie Geschichte, Architektur und Erinnerung an einem Ort weiterleben und von Generation zu Generation neu gelesen werden können.

#DomTekstylnyWeichmanna #Gliwice #Modernizm #Architektura #Dziedzictwo #Mendelsohn #Zabytki #Historia #Awangarda #UNESCO #SeidenhausWeichmann #Gleiwitz #ModerneArchitektur #ErichMendelsohn #Kulturdenkmal #Bauhaus #Geschichte #UNESCOWelterbe #Avantgarde #Denkmalpflege

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku