🗣 „Przerwane milczenie – ofiary polskiego Obozu Pracy Przymusowej w Świętochłowicach-Zgodzie opowiadają swoje historie”.

🗣 „Przerwane milczenie – ofiary polskiego Obozu Pracy Przymusowej w Świętochłowicach-Zgodzie opowiadają swoje historie”.

◾️ Od czerwca 1943 roku do stycznia 1945 roku w Świętochłowicach-Zgodzie funkcjonowała filia obozu Auschwitz-Birkenau pod nazwą KL Eintrachthütte, w której do niewolniczej pracy przymuszano Żydów, Polaków, Francuzów i Rosjan. Po wojnie, w lutym 1945 roku, gotową infrastrukturę obozu wykorzystały nowe władze. Funkcjonariusze UB, milicji oraz NKWD, bez żadnych sankcji prokuratorskich, umieszczali tu osoby narodowości niemieckiej, folksdojczów oraz osoby podejrzane o wrogi stosunek do nowego ustroju. Winą większości zatrzymanych było posiadania II grupy volkslisty. W obozie znaleźli się także Polacy z centralnej Polski oraz 38 obcokrajowców. Wraz z rodzicami trafiały tam dzieci. Epidemia tyfusu, ciężka praca i stosowane tortury dziesiątkowały więźniów. W obozie panował straszliwy głód i katastrofalne warunki sanitarno-bytowe. Z zachowanych dokumentów wynika, że w ciągu kilku miesięcy zmarło ponad 1850 osób. Ich ciała grzebano w masowych grobach na cmentarzach katolickich i na cmentarzu ewangelickim. Codziennie o świcie budziło więźniów bicie dzwonu, który wisiał pomiędzy blokami 6. i 7. Tuż po pobudce wynoszono z baraków i latryny ciała tych, który zmarli w nocy, po policzeniu podawano aktualny stan na apelu. Zwłoki składano w szopie lub wrzucano bezpośrednio na wóz.

◾️ W Świętochłowicach jest kilka miejsc upamiętniających ofiary obozu Zgoda, ale główne uroczystości odbywają się od lat przy „obozowej bramie”, gdzie jesienią 1945 roku gromadziły się zapłakane kobiety, trzymając w rękach zdjęcia swoich synów, córek, mężów czy braci w nadziei na znalezienie ich wśród zwalnianych z obozu. To tutaj oddawany jest hołd więźniom, ofiarom totalitarnej przemocy nazistowskiego i komunistycznego systemu. Co roku w styczniu zmierzają do tego miejsca uczestnicy zainicjowanego w 2009 roku „Marszu na Zgodę”, upamiętniającego Tragedię Górnośląską, pokonując 10-kilometrową trasę z Katowic do Świętochłowic. Jednakże pierwszym miejscem pamięci, na którym stanął pomnik Ofiar obozu, był cmentarz komunalny w Nowym Bytomiu, dzielnicy Rudy Śląskiej. Pomnik w obecnym kształcie został zamontowany i poświęcony w 1995 roku. Inicjatorem uczczenia tego szczególnego miejsca w formie trwalszej był Józef Małek, mieszkaniec Rybnika. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonali byli więźniowie Gerhard Gruschka i Dorota Boreczkowa. Praktycznie od 1989 roku, zawsze w czerwcu, obchodzony jest tutaj Dzień Pamięci Ofiar Zgody rozpoczynający się mszą świętą.

◾️ Jednym z niewielu więźniów Obozu Pracy Przymusowej w Świętochłowicach-Zgodzie, który szczegółowo opisał tragedię, jaka się tam rozegrała, był Gerhard Gruschka. Dopiero po 50 latach przerwał milczenia i napisał książkę „Zgoda miejsce zgrozy. Obóz koncentracyjny w Świętochłowicach”, w której poruszył wówczas temat tabu – polskich obozów na terenie Górnego Śląska. W roku 1998 ukazało się jej polskie wydanie. Jego tragiczne przeżycia z czasów dzieciństwa naznaczyły aż cztery pokolenia Gruschków, naruszając równowagę rodzinnej pamięci pokoleniowej.

◾️ Kolejnym niezwykle ważnym świadkiem tamtych wydarzeń, który spisał swoje wspomnienia, był młody Holender Eric van Calsteren. Skazany przez komendanta obozu Salomona Morela na śmierć, cudem przeżył bicie i tortury po nieudanej próbie ucieczki. Był później przydzielony do grupy grzebiących zmarłych i pomordowanych na cmentarzu komunalnym w Rudzie Śląskiej. To dzięki niemu wiemy, gdzie znajdowały się masowe groby, do których wrzucono setki nagich zwłok.

◾️ Szczegółów na ten wciąż drażliwy i mało znany temat możecie się Państwo dowiedzieć na spotkaniu w niedzielę 9 lutego 2025 roku, a także usłyszeć historię zaniechania budowy pomnika, którego projekt oczekuje na realizacje od 2004 roku.

kiedy? 9 lutego 2025 (niedziela), godz. 15.00 gdzie? Centrum Edukacji, pl. Jana III Sobieskiego 2 kto prowadzi? Izabella Kühnel wstęp? 2 zł

Organizator: @[100063686437610:2048:Muzeum Górnośląskie w Bytomiu]