Opole – zawalenie ratuszowej wieży w 1934 roku.
Archiwalna publikacja z 2025-02-03.
🇵🇱🇩🇪Opole – zawalenie ratuszowej wieży w 1934 roku.
Przyczyn katastrofy budowlanej jaka miała miejsce w niedzielę tuż po 21:00 15 lipca 1934 roku, należy doszukiwać się już wcześniej. Lecz zanim do tego dojdziemy warto tutaj przytoczyć kilka faktów z publikacji opolskiego archiwisty Alfreda Steinerta opartej na dokumentacji wrocławskiego archiwum.
W piątek 28 sierpnia 1615 roku o godzinie 12:00 w Opolu dochodzi do wybuchu pożaru, który w ciągu zaledwie dwóch i pół godziny objął całe miasto w obrębie murów miejskich. Wówczas zniszczeniu uległy zbrojownia oraz stary i nowy ratusz ? (Akta pożaru Opola w Archiwum Miejskim Wrocławia, Rep. 36, III, 4). Z dziejów miasta Franza Idzikowskiego wiemy, że po tym konieczna była odbudowa i przebudowa całego ratusza, z wyjątkiem najstarszych części i podstawy wieży. Kolejny duży pożar wybuchł w nocy z 30 na 31 maja 1739 r., w tym czasie spłonął murowany ratusz i wieża. Wyżarzanie muru wieży podczas tych dwóch pożarów było później jedną z przyczyn powstawania pęknięć podczas stawiania nowej wieży w latach 1863/1864, oraz jej upadku w lipcu 1934. Skrzydło północne ratusza, uległo zasadniczej zmianie poprzez rozbiórkę i budowę nowego w latach 1818-1822, natomiast w latach 1822-1824 powiększono trzecie piętro starego budynku. Sama wieża nie była już wówczas odbudowywana, odnowiono ją po wspomnianym wcześniej pożarze miasta w latach 1739/40, zachowała swój pierwotny projekt do 1863 roku. Zgodnie z planem budowlanym rządowego inspektora budowlanego Albrechta (odpowiedzialny również za powstanie znanego nam do dziś budynku poczty głównej), pęknięcia w średniowiecznej podkonstrukcji zostały wyeliminowane poprzez zakotwiczenie i obmurowanie, nową wieżę budowano na podstawie starej. Nie obyło się bez kolejnych utrudnień i przez to od października 1863 do maja 1864 prace praktycznie stanęły w miejscu. Po uporaniu się z problemami ostatecznie 60 metrowa wieża wzorowana na florenckiej wieży ratusza Palazzo Vecchio, w całości ukończona została 23 lipca 1864 i przekazana miastu 10 grudnia 1864 roku. Tutaj najważniejsza uwaga, świadomy zagrożenia Albrecht podczas przekazania wieży miastu, nie zgodził się na przyjęcie jakiejkolwiek odpowiedzialności, gdyż jego propozycja zwiększenia wytrzymałości konstrukcji nośnej została odrzucona. W 1933 roku zabrano się za likwidację przylegających do ratusza domów, to dodatkowo osłabiło i tak nadwyrężoną konstrukcję. W takim stanie wieża przetrwała do sławetnej niedzieli 15 lipca 1934, kiedy to wieczorem po godzinie 21:00 runęła. Dla zainteresowanych w Archiwum Państwowe w Opolu w zasobie Akt Miasta Opola pod sygnaturami: 45/22/0/3.1.5/746, 45/22/0/3.1.5/730, 45/22/0/3.1.5/717 , 45/22/0/3.1.5/718 znajdziemy dokumentację związaną z przebudowa i odbudową opolskiego ratusza.
Źródła: publikacja Alfreda Steinerta w czasopiśmie Der Oberschlesier, 1936, Jg. 18, Heft 11, Franz Idzikowski "Geschichte der Stadt Oppeln" 1863, zdjęcia przedstawiające stary ratusz, zawalenie się wieży nowego, oraz odbudowa Archiwum Państwowe w Opolu sygn 45/22/0/68/4175
