„Mianujom mie Hanka” to wyjątkowy monodram, który wczorajszego wieczoru można było zobaczyć w Teatrze Telewizji Polskiej. Spektakl od 2016 roku doczekał się ponad trzystu wystawień, a ciągle zdobywa nowe rzesze
Archiwalna publikacja z 2025-01-28.
🇵🇱🇩🇪„Mianujom mie Hanka” to wyjątkowy monodram, który wczorajszego wieczoru można było zobaczyć w Teatrze Telewizji Polskiej. Spektakl od 2016 roku doczekał się ponad trzystu wystawień, a ciągle zdobywa nowe rzesze fanów. Co decyduje o jego sukcesie? Przede wszystkim autentyczność – monodram w całości zrealizowany w języku śląskim opowiada o losach zwykłej (choć w gruncie rzeczy niezwykle silnej) kobiety, która zdecydowanie nie chce być ani „tylko polska”, ani „tylko niemiecka”. Pragnie pozostać wierna swojej śląskiej tożsamości i historiom, jakie przekazywali jej przodkowie. Zanim jednak przedstawienie trafiło na deski tak renomowanej sceny, jego droga była dość nietypowa. Tekst, nagrodzony w jednym z konkursów prasowych, najpierw był zaledwie „martwą literaturą” – spisaną, ale jeszcze nieożywioną. Dopiero częste wizyty autora w Sztolni Luiza i rozmowy z ludźmi, którzy od pokoleń zamieszkują Górny Śląsk, stały się kluczem do przekształcenia zapisków w opowieść z krwi i kości. Dzięki temu słowa nabrały mocy, a scenariusz przybrał formę sugestywnej sztuki mówionej, w której duże znaczenie mają drobne, osobiste przedmioty wykorzystywane przez aktorkę Grażynę. Warto podkreślić, że artystka wniosła do roli własne doświadczenia i rekwizyty, nadając opowieści niepowtarzalny, intymny charakter. Jednym z najciekawszych wątków jest tu wpływ samej publiczności na ostateczną formę zarówno spektaklu, jak i towarzyszącej mu książki. Pierwotnie miała ona inny tytuł, jednak liczne spotkania z widzami i czytelnikami skłoniły twórców do zmiany nazwy – co stanowi piękny dowód na to, jak mocno „Mianujom mie Hanka” rezonuje z odbiorcami. To właśnie oni podpowiedzieli, że esencją tej historii jest duma z bycia „hanką” w śląskim rozumieniu – kobietą twardą, ale czułą, zakorzenioną w swojej ziemi, a jednocześnie gotową mierzyć się z wyzwaniami codzienności. Monodram zwraca też uwagę na to, jak ważne w życiu człowieka są różnorakie doświadczenia zawodowe – bohaterka była zarówno górnikiem, jak i nauczycielką, co doskonale oddaje złożoność śląskich losów. Siłą tego spektaklu jest również jego prostota. Tekst nie jest przeładowany metaforami czy rozbudowanymi opisami – to gawęda ze śląskiej kuchni, czasem dosadna, czasem refleksyjna, zawsze jednak bardzo prawdziwa. Ta prostota okazuje się źródłem wielkich emocji: już w trakcie prób wzruszała, wywoływała łzy i głębokie poruszenie. To autentyczne, ludzkie emocje – płynące z historii o trudnym dzieciństwie, o konieczności poszukiwania różnych źródeł utrzymania, o dojrzewaniu do własnej tożsamości. Nie brakuje też motywu silnej wiary i tradycji, które na Górnym Śląsku od pokoleń stanowią oś rodzinnego życia. Na szczególną uwagę zasługuje także niezwykła relacja między aktorką a publicznością. Choć formalnie mamy do czynienia z monodramem, w którym na scenie występuje tylko jedna osoba, trudno nie dostrzec tu „współpracy” z widzami. Od pierwszych chwil spektakl buduje atmosferę spotkania, w której granica między sceną a widownią zdaje się zacierać. Dla wielu osób spoza Śląska właśnie ten kontakt bywa szczególnie cenny – monodram otwiera drzwi do intrygującej historii regionu, jej wielojęzyczności i nieoczywistej tożsamości, którą aktorka konsekwentnie wyraża za pomocą barwnego, choć momentami wymagającego języka śląskiego. Ostatecznie „Mianujom mie Hanka” to nie tylko wciągający portret śląskiej rzeczywistości i mentalności, ale też uniwersalna opowieść o determinacji, miłości do ziemi ojczystej i potrzebie przynależności. Widzowie, którzy zetknęli się z tym monodramem, pozostali poruszeni, ale i bogatsi o nowe refleksje. Z jednej strony otrzymali emocjonalną podróż w głąb lokalnej historii, z drugiej zaś – impuls do zastanowienia się nad własnymi korzeniami. Ten konglomerat osobistych wspomnień, śląskiego humoru i bezpretensjonalnej szczerości tworzy widowisko, które z pewnością na długo zapisze się w pamięci widzów i w historii śląskiego teatru.
