Gliwicka Radiostacja to jeden z najważniejszych symboli historii miasta i kluczowy element wydarzeń, które wpisały się w szerszy kontekst II wojny światowej oraz powojennych przemian na Śląsku.
Archiwalna publikacja z 2025-01-23.
🇵🇱🇩🇪Gliwicka Radiostacja to jeden z najważniejszych symboli historii miasta i kluczowy element wydarzeń, które wpisały się w szerszy kontekst II wojny światowej oraz powojennych przemian na Śląsku.
22 stycznia 1945 roku, gdy jednostki Armii Czerwonej zbliżały się do Gliwic, radiostacja zaprzestała nadawania. Był to symboliczny moment, oznaczający koniec niemieckiej dominacji w mieście, które stało się wówczas areną znaczących przemian politycznych i społecznych. Mimo zaprzestania działalności, budynek radiostacji oraz jej infrastruktura przetrwały, co pozwoliło na ponowne ich wykorzystanie w powojennych realiach.
25 maja 1945 roku Radiostacja Gliwicka została przekazana pod polską administrację. Było to wydarzenie o symbolicznym znaczeniu – zarówno dla Gliwic, jak i dla całego regionu Górnego Śląska, który znajdował się w trakcie transformacji powojennej. Radiostacja szybko stała się istotnym elementem w budowaniu polskiej tożsamości na tych terenach. Już 23 października 1945 roku rozpoczęto nadawanie pierwszych regularnych polskich audycji, co stanowiło ważny krok w odbudowie życia kulturalnego i informacyjnego na Śląsku.
Budynek obecnej Radiostacji Gliwickiej został oddany do użytku 22 grudnia 1935 roku. Został wzniesiony z inicjatywy niemieckich władz jako nowoczesny obiekt nadawczy, który miał strategiczne znaczenie dla komunikacji, propagandy i kontroli informacji. Dominującym elementem radiostacji jest wysoka na 111 metrów wieża antenowa, skonstruowana z drewna modrzewiowego i łączona śrubami z mosiądzu. Do dziś pozostaje ona najwyższą na świecie konstrukcją drewnianą tego typu.
Wcześniejsza radiostacja gliwicka działała od 1925 roku w budynku przy dzisiejszej ulicy Radiowej, gdzie mieściła się niemiecka rozgłośnia. Obiekt ten odgrywał kluczową rolę w informowaniu lokalnej społeczności o wydarzeniach zarówno lokalnych, jak i ogólnokrajowych. Wspomniany budynek jest obecnie użytkowany jako szpital, ale jego architektura nadal zdradza jego pierwotne przeznaczenie.
Najbardziej znanym wydarzeniem w historii Radiostacji Gliwickiej była tzw. prowokacja gliwicka z 31 sierpnia 1939 roku. Niemieckie służby zainscenizowały wówczas "atak" polskich bojowników na radiostację, co miało posłużyć jako pretekst do rozpoczęcia inwazji na Polskę. Adolf Hitler wykorzystał to wydarzenie w propagandowych przemówieniach, aby uzasadnić atak, który rozpoczął II wojnę światową. Ten fałszywy incydent, choć w rzeczywistości był dziełem propagandy, na zawsze wpisał Radiostację Gliwicką w historię XX
Obecnie Radiostacja Gliwicka jest ważnym zabytkiem techniki oraz miejscem pamięci historycznej. Na jej terenie znajduje się muzeum, które przybliża zwiedzającym historię radia, regionu oraz dramatycznych wydarzeń wojennych. Unikalna konstrukcja wieży antenowej przyciąga turystów z całego świata, a radiostacja stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Gliwic.
Gliwicka Radiostacja to nie tylko budynek – to świadek i uczestnik burzliwych wydarzeń XX wieku. Jej historia przypomina o znaczeniu technologii i propagandy w dziejach świata, a także o ludzkiej sile i determinacji w odbudowie zniszczonego świata. Jest to miejsce, które łączy w sobie zarówno dramatyzm przeszłości, jak i dumę z dziedzictwa technicznego i kulturowego Śląska.
Foto: UM Gliwice
