Barwna i obszerna historia przedwojennego hotelu „Haus Oberschlesien” w Gleiwitz, otwartego w czerwcu 1928 roku, a dziś będącego siedzibą Urzędu Miasta Gliwice, jest nierozerwalnie związana z dynamicznym rozwoj

🇵🇱🇩🇪Barwna i obszerna historia przedwojennego hotelu „Haus Oberschlesien” w Gleiwitz, otwartego w czerwcu 1928 roku, a dziś będącego siedzibą Urzędu Miasta Gliwice, jest nierozerwalnie związana z dynamicznym rozwojem miasta w latach 20. XX wieku. Gleiwitz, pozostające w granicach Niemiec po rozdarciu Górnego Śląska, przyciągało inwestorów z całej Europy, rozwijało infrastrukturę kolejową i przemysłową, a jego mieszkańcy z entuzjazmem podchodzili do nowoczesnych trendów i wielkomiejskiego stylu życia. W połowie lat 20. władze i lokalni przedsiębiorcy dostrzegli potrzebę stworzenia prestiżowego hotelu dla przyjezdnych, którzy coraz liczniej odwiedzali miasto w interesach lub z ciekawości turystycznej.

Pierwsze kroki w realizacji projektu podjęła spółka o nazwie Hubag, która wybrała teren nad Kłodnicą jako potencjalne miejsce budowy. Okazało się jednak, że grunt był grząski i nie nadawał się do wzniesienia tak dużego gmachu bez specjalnych wzmocnień. Z przyczyn politycznych nie chciano rezygnować z inwestycji, dlatego zdecydowano się na zastosowanie 476 żelbetowych pali wbitych w mulistą ziemię, co znacznie zwiększyło koszty. Aby zrównoważyć wydatki, część budynku od strony rzeki przeznaczono na biura do wynajęcia, licząc na zainteresowanie większych firm. Niestety zabieg ten nie przyniósł oczekiwanych zysków, Hubag zbankrutował, a budowę wstrzymano.

O przyszły kształt hotelu troszczył się między innymi miejski radca budowlany Karl Schabik, autor licznych rozwiązań urbanistycznych w Gleiwitz. W 1925 roku, we współtworzonej przez siebie monografii miasta, przedstawił nawet wizerunek projektowanego obiektu o nazwie „Gleiwizter Hof”. W 1926 roku inwestycję przejęło Deutsche Land und Baugesellschaft, które przygotowało nowy plan architektoniczny w modnym wówczas narodowym stylu europejskim. Zakładano pięciokondygnacyjny gmach z 110 pokojami i specjalnie zamawianymi meblami z nyskich zakładów.

Główne wejście do hotelu – już w ostatecznej wersji nazywanego „Haus Oberschlesien” – znajdowało się przy Markgrafenstrasse (obecnie ul. Konstytucji). W drzwiach wejściowych zainstalowano obrotowy wiatrołap, ówczesny hit techniczny. Tuż obok portierni i windy rozciągał się przestronny hol z przeszkloną ścianą. Po prawej stronie ulokowano sekretariat, pokoje dyrekcji, sklepy i salon fryzjerski. Od strony Wilhelmstrasse (obecnie ul. Zwycięstwa) umieszczono kawiarnię z przeszkloną werandą wychodzącą na zadbany trawnik z fontanną i figurami trzech tańczących faunów. Na rogu Schillerstrasse (Wybrzeże Wojska Polskiego) i Miethe Allee (ul. Berbeckiego) znajdowała się cukiernia i piwiarnia, a tuż obok obszerną powierzchnię zajmowała główna hotelowa kuchnia z magazynami i piwnicą, skąd windą wywożono trunki. Na parterze mieściła się także jadalnia o powierzchni 158 m², pokoje do pisania na maszynie, czytelnia prasy i herbaciarnia.

Pierwsze piętro zdominowały pokoje z łazienkami i apartamenty, kwiaciarnia z otwartym tarasem oraz słynna sala balowa nazywana „salą Munzera” lub „lustrzaną”, od nazwiska wybitnego artysty Adolfa Münzera. Ten znany niemiecki malarz, specjalizujący się w muralach, ozdobił jej ściany alegorycznymi freskami zatytułowanymi „Życie”, „Taniec”, „Muzyka”, „Romans” i „Ballada”. Sala, o powierzchni 257 m², miała specjalny przedsionek, garderobę na 620 wieszaków i bogato zdobione kryształowe lustra, co podkreślało jej reprezentacyjny charakter.

Oficjalne otwarcie nastąpiło 29 czerwca 1928 roku, a uroczystości przyciągnęły uwagę nie tylko władz miejskich i prowincjonalnych, lecz także gości z całych Niemiec. Relacje z wydarzenia ukazały się w prasie zarówno niemieckiej, jak i polskiej, a jesienią tego samego roku hotel odwiedził prezydent Paul von Hindenburg. Dzięki wyrafinowanej kuchni, wygodnym pokojom i okazałym salom „Haus Oberschlesien” szybko stał się centrum życia towarzyskiego i kulturalnego przedwojennego Gleiwitz. Słynne bale sylwestrowe, na które rezerwowano stoliki z dużym wyprzedzeniem, występy kabaretów i koncerty muzyczne gromadziły śmietankę towarzyską. Nawet w latach wojennych, aż do połowy 1944 roku, w jego salach urządzano imprezy kulturalne, choć z czasem ograniczone do bardziej poważnych form sztuki i sporadycznie przeplatane programem operetkowym.

Los „Haus Oberschlesien” odzwierciedla jednak tragiczne dzieje wojenne. Pod koniec II wojny światowej, gdy Niemcy ponosili coraz dotkliwsze klęski, w hotelu składowano wiele materiałów propagandowych NSDAP, mundurów i nazistowskich flag. Kiedy w styczniu 1945 roku Armia Czerwona wkroczyła do Gleiwitz, budynek został splądrowany. Według jednej wersji Rosjanie, natknąwszy się na mnóstwo nazistowskich symboli, w odwecie podpalili hotel, inna relacja mówi o nietrzeźwych żołnierzach, którzy nie dopilnowali ognia. Niezależnie od szczegółów, „Haus Oberschlesien” płonął przez trzy dni, a kiedy ogień zgasł, przetrwały jedynie mury i monumentalna rzeźba półleżącej kobiety na frontonie, nazywanej przez mieszkańców Frau Hubag.

Po wojnie Gliwice znalazły się w granicach Polski. Zniszczone miasto potrzebowało siedziby władz, a mocna konstrukcja budynku, mimo wypalenia wnętrz, nadawała się do adaptacji. Władze postanowiły zaadaptować ruiny hotelu na przyszły Urząd Miasta, usuwając liczne dekoracyjne detale i stawiając na funkcjonalność. W kolejnych dekadach przeprowadzano liczne prace modernizacyjne, które bezpowrotnie zatarły dawną, pełną przepychu atmosferę.

Mimo to w pamięci gliwiczan wciąż żywe są opowieści o wytwornych balach i koncertach, eleganckiej kawiarni z widokiem na fontannę czy spacerach miejscowej elity w holu ozdobionym sztukateriami. Niegdyś popularny motyw pocztówek i fotografii, „Haus Oberschlesien” symbolizował przedwojenny rozkwit Gleiwitz, a jego zagłada – tragiczne skutki wojny. Dzisiejszy Urząd Miasta Gliwice stanowi więc nie tylko ważne miejsce administracyjne, lecz także cenny świadek burzliwej historii regionu, w którym przez stulecia przeplatały się wpływy niemieckie i polskie, a miasto wielokrotnie podnosiło się z wojennych zgliszcz, pielęgnując pamięć o minionej świetności.

🇵🇱🇩🇪Jeśli doceniasz naszą pracę i chcesz pomóc w naszym rozwoju, zasubskrybuj nas.

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku