Adolf Münzer (1870–1953) – zapomniany mistrz secesyjnej ilustracji i monumentalnego malarstwa

Adolf Münzer (1870–1953) – zapomniany mistrz secesyjnej ilustracji i monumentalnego malarstwa

Adolf Münzer urodził się 5 grudnia 1870 roku w Pszczynie na Górnym Śląsku (niem. Pleß). Pochodził z rodziny o głębokich korzeniach intelektualnych i urzędniczych: jego ojciec, Eduard Münzer (1829–1877), był sędzią powiatowym i notariuszem, wywodzącym się z rodu, którego przodkowie trudnili się rzemiosłem w Opolu. Matką Adolfa była Bertha z domu Frenzel (1842–1890), córka inspektora majątku w Hohenliebenthal (dzisiejsza Liptowica). Rodzina Münzerów stanowiła ciekawą mozaikę tradycji mieszczańskich i ziemiańskich, z której wyrosło przyszłe artystyczne zamiłowanie Adolfa. Spośród jego rodzeństwa na szczególną uwagę zasługiwała siostra Eva (1867–1932), która poświęciła się służbie zakonnej wśród sióstr szarytek w Metz, oraz brat Alfred (1868–1924), dyrektor gimnazjum w Rybniku.

Pierwsze lata kształcenia Adolf spędził we Wrocławiu, gdzie uczęszczał do gimnazjum. Wkrótce rozpoczął praktykę jako malarz dekoracyjny, a następnie podjął naukę w Szkole Rzemiosł Artystycznych (Kunstgewerbeschule). W 1890 roku wyjechał do Monachium, miasta tętniącego życiem kulturalnym, gdzie wstąpił do Akademii Sztuk Pięknych. Kształcił się tam pod okiem wybitnych pedagogów: Karla Rauppa, Otto Seitza oraz Paula Höckera. Szczególnie ten ostatni, zapraszając studentów do bezpośrednich studiów z natury, wywarł na młodego artystę znaczący wpływ.

Od 1896 roku Münzer rozpoczął współpracę z prestiżowymi pismami ilustrowanymi, takimi jak „Simplicissimus” i „Jugend”. Właśnie w „Jugend” – słynnym monachijskim magazynie, który dał nazwę całemu nurtowi Jugendstil (secesji) – jego talent do ilustracji rozkwitł na dobre. Czerpał inspirację z atmosfery fin de siècle’u, z eleganckiego, mieszczańskiego świata kawiarnianych salonów, wytwornych balów i maskarad. W 1899 roku dołączył do grupy artystycznej „Die Scholle”, skupiającej twórców poszukujących nowych środków wyrazu i pragnących uwolnić się od skostniałych tradycji akademizmu. Z „Die Scholle” wystawiał regularnie w monachijskim Glaspalast do 1909 roku.

Na przełomie wieków, dzięki wsparciu wydawcy Georga Hirtha, Münzer odbył inspirujący pobyt studyjny w Paryżu (1900–1902). Tam zetknął się z twórczością Steinlena, Toulouse-Lautreca i Chéreta, czyli mistrzów plakatu i rysunku prasowego. Zaczął wówczas coraz śmielej wykorzystywać nowe środki wyrazu, tworząc nie tylko ilustracje, ale i projekty plakatów, m.in. na bale karnawałowe w Deutsches Theater.

Rok 1909 przyniósł zmianę w karierze artysty – Münzer objął kierownictwo klasy malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie i związał się z tamtejszą artystyczną bohemą, zostając członkiem stowarzyszenia „Malkasten”. To właśnie w tym czasie skupił się na malarstwie monumentalnym. Malowidła ścienne i plafony jego autorstwa zdobiły m.in. budynki użyteczności publicznej w Düsseldorfie, Monachium, Stuttgarcie i Gliwicach (w „Domu Górnośląskim”). Niestety, większość tych prac spłonęła w pożodze II wojny światowej. Ocalały jedynie dekoracje w sali obrad dawnego gmachu rządowego w Düsseldorfie – sufitowe malowidło z 1909 roku oraz osiem monumentalnych kompozycji z 1919 roku.

Wpływy Münzera zaczęły słabnąć po 1924 roku, gdy dyrektorem Akademii w Düsseldorfie został Walter Kaesbach, sprzyjający sztuce nowoczesnej. W 1938 roku artysta przeniósł się z rodziną do Holzhausen nad jeziorem Ammersee, gdzie od lat posiadał letni dom, podobnie jak wielu jego kolegów z kręgu „Die Scholle”.

Późniejsze prace Münzera, często przedstawiające postaci w leśnych pejzażach, nie dorównywały już witalności, barwności i świeżości okresu jego największych triumfów. Do dziś zachowało się niewiele jego obrazów, a te najcenniejsze – jak „Die Badende” (1905) w zbiorach Museo Civico w Wenecji czy „Im Birkenwald” (1905) w monachijskiej Neue Pinakothek – przypominają o harmonii form i subtelności kolorów, którymi artysta się wyróżniał.

Adolf Münzer zmarł 24 stycznia 1953 roku w Landsberg am Lech, pochowano go w Holzhausen nad Ammersee. Choć uzyskał wiele zaszczytów, w tym doktorat honoris causa Politechniki w Akwizgranie (1931) czy honorowe obywatelstwo Rieden nad Ammersee, dziś jego nazwisko jest stosunkowo mało znane poza kręgiem historyków sztuki. Mimo to, Münzer zasługuje na pamięć jako jeden z interesujących twórców przełomu wieków, który swoją pracą ilustrował i kształtował artystyczną duszę fin de siècle’u, a jego dzieła – choć w większości utracone – stanowią ważne świadectwo niemieckiej i śląskiej secesji.

#pszczyna #pleß #pless #gornyslask #oberschlesien #malarstwo #malarz #sztuka #kunst #kunstgalerie #kunst #kunstwerk #maller #maler #malerei #hausoberschlesien

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku