Szobiszowice to jedna z najstarszych dzielnic Gliwic, która z podmiejskiej wsi przekształciła się w integralną część miasta w XIX wieku dzięki dynamicznemu rozwojowi przemysłowemu.
Archiwalna publikacja z 2024-10-28.
Szobiszowice to jedna z najstarszych dzielnic Gliwic, która z podmiejskiej wsi przekształciła się w integralną część miasta w XIX wieku dzięki dynamicznemu rozwojowi przemysłowemu.
Pierwotna nazwa miejscowości, Sobiszowice, prawdopodobnie pochodzi od imienia założyciela wsi, Sobiecha. W ciągu wieków funkcjonowała również niemiecka nazwa Petersdorf, nadana nowej części wsi pod koniec XIII wieku na cześć pierwszego właściciela, Petera von Slawentow. Obecna nazwa, Szobiszowice, powstała w wyniku błędnego spolszczenia niemieckiego zapisu.
Przez środek miejscowości przepływał Potok Szobiszowiecki, a centrum stanowiła dzisiejsza ulica Uszczyka. Historyczne granice Szobiszowic obejmowały tereny od koryta Kłodnicy na zachodzie, przez Las Łabędzki i Żerniki, sięgając na północy obecnej ulicy Poniatowskiego. Wschodnią granicę wyznaczała ulica Chorzowska, a południową obecne ulice Dubois i Portowa. Na przestrzeni lat granice i właściciele wsi często się zmieniali. Od połowy XVII wieku Szobiszowice były własnością rodziny von Welczek, a przy ulicy Dworskiej powstał zespół dworski.
Najstarszym budynkiem w dzielnicy jest kościół św. Bartłomieja, którego początki sięgają 1232 roku. Świątynia została założona przez zakon Templariuszy przybyłych z Moraw i początkowo była drewniana. W XV wieku wzniesiono obecną budowlę z łamanego kamienia i cegły. Wnętrze kościoła było wielokrotnie modernizowane, a jego wyposażenie pochodzi głównie z XVII i XIX wieku.
XIX wiek przyniósł intensywny rozwój Szobiszowic dzięki industrializacji. Powstały tu liczne zakłady przemysłowe, takie jak Fabryka Drutu, fabryki szkła, walcownie, wytwórnie mydeł i palarnie kawy. Rozwój przemysłu przyczynił się do urbanizacji wsi—budowano nowe kamienice, wille i szkoły. Obszar zwany Neudorff, obejmujący okolice dworca kolejowego, stał się miejscem dynamicznego rozwoju prywatnego biznesu. W 1881 roku Nowa Wieś została włączona do Gliwic.
Na początku XX wieku zrodził się pomysł budowy nowej parafii, gdyż stara świątynia nie mogła pomieścić rosnącej liczby wiernych, a jej stan techniczny był niezadowalający. W rezultacie powstał jeden z największych kościołów na Górnym Śląsku, zdolny pomieścić 6000 osób. Projekt w stylu neogotyckim opracował znany architekt Ludwik Schneider z Wrocławia.
Na przełomie XIX i XX wieku Szobiszowice stały się ośrodkiem lokalnych organizacji polskich, w tym towarzystw gimnastycznych i śpiewaczych. Z dzielnicy pochodzili znani działacze, tacy jak Józef Uszczyk, Antoni Choroba i Jerzy Ziętek. W czasie powstań śląskich miejscowi powstańcy brali udział w walkach na froncie opolskim. Po podziale Górnego Śląska w Szobiszowicach osiedlili się uchodźcy z polskiej części regionu, dla których w latach 20. budowano nowe osiedla przy ulicach Warszawskiej, Mastalerza i Grottgera. W 1927 roku cała dzielnica została oficjalnie przyłączona do Gliwic.
W latach 30. XX wieku nowo wybudowana Autostrada Rzeszy wyznaczyła północną granicę dzielnicy. W jej pobliżu wzniesiono drewnianą wieżę radiostacji, która stała się jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów w Szobiszowicach.
Po II wojnie światowej dzielnica była już nierozerwalnie związana z Gliwicami. Kontynuowano rozwój przemysłu ciężkiego, a dla nowych mieszkańców wznoszono bloki i osiedla mieszkaniowe w okresie PRL-u. Szobiszowice pozostają jedną z najciekawszych dzielnic miasta, kryjąc w sobie wiele nieodkrytych tajemnic.
#Szobiszowice #gliwice
