W niewielkim zakątku Europy, gdzie dziś leży Opole, już w IX wieku tętniło życie. Gród i podgrodzie, osadzone na tej ziemi, były świadkami burzliwej historii, która sięgała aż do 845 roku, kiedy to pojawiła się
Archiwalna publikacja z 2024-08-30.
W niewielkim zakątku Europy, gdzie dziś leży Opole, już w IX wieku tętniło życie. Gród i podgrodzie, osadzone na tej ziemi, były świadkami burzliwej historii, która sięgała aż do 845 roku, kiedy to pojawiła się pierwsza wzmianka o tej osadzie. To tzw. Geograf Bawarski w swoim „Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii”, sporządzonym na zlecenie Ludwika II Niemca, uwiecznił istnienie grodu, będącego sercem plemienia Opolan.
Pod koniec IX wieku, gdy granice państw były jeszcze płynne i zmieniały się wraz z każdym kolejnym konfliktem, ten właśnie skrawek ziemi został włączony do Państwa Wielkomorawskiego, by następnie znaleźć się w orbicie wpływów politycznych Czech. Jednak to rok 990 przyniósł decydującą zmianę – Opole wraz z całym Śląskiem zostało przyłączone do Polski. Na krótko, bo w 1039 roku, gród znów trafił pod czeskie panowanie, na całe 11 lat. Historia Opola, jak wielu innych miast tej części Europy, była skomplikowana i pełna zwrotów akcji.
W XII wieku Opole zyskało na znaczeniu, stając się grodem kasztelańskim. Po 1138 roku, gdy Polska została podzielona na dzielnice, Opole dzieliło swoje losy z dzielnicą śląską, a w 1179 roku zostało częścią nowo powstałego księstwa opolskiego, które objął książę Jarosław. Po jego śmierci rządy przejął Mieszko Plątonogi, protoplasta wszystkich górnośląskich linii Piastów śląskich. To właśnie jego syn, książę Kazimierz I Opolski, nadał Opolu prawa miejskie przed rokiem 1217, co otworzyło nowy rozdział w historii miasta.
Ale nie wszystkie dni były słoneczne. W 1241 roku Tatarzy spalili przedgrodzie, pozostawiając po sobie zgliszcza i zniszczenia. Mimo to, Opole szybko się podniosło, a w drugiej połowie XIII wieku stało się ważnym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym na szlaku z Wrocławia do Krakowa. Losy miasta były jednak związane z wielkimi wydarzeniami historycznymi. W 1327 roku księstwo opolskie znalazło się pod zwierzchnictwem Czech, a miasto podążało drogą wspólną z całym Śląskiem. W 1350 roku Opole liczyło około 2,3 tysiąca mieszkańców, co w tamtych czasach stanowiło znaczącą liczbę.
Kiedy w 1532 roku zmarł ostatni Piast opolski, książę Jan II Dobry, Opolszczyzna przeszła pod władanie Hohenzollernów z linii ansbachskiej, a później Habsburgów. Miasto, które przez stulecia było świadkiem zmieniających się granic i panów, podczas wojny trzydziestoletniej w 1632 roku zostało zdobyte i splądrowane przez Szwedów. Nie był to jednak koniec nieszczęść – w latach 1645–1666 Opole było w rękach polskich Wazów, którzy trzymali księstwo jako zastaw od Habsburgów. W 1655 roku, podczas najazdu szwedzkiego na Rzeczpospolitą, król Jan II Kazimierz wraz z dworem schronił się w Opolu.
W 1742 roku, po wojnach śląskich, Opole znalazło się w granicach Prus. Od 1747 roku miasto utrzymywało stały garnizon wojskowy, co stało się symbolem jego militarnego znaczenia. W trakcie wojny siedmioletniej Austriacy i Rosjanie kilkakrotnie zajmowali miasto. Następne dekady przyniosły kolejne zmiany, a podczas wojen napoleońskich w 1807 roku do Opola wkroczyli Bawarczycy, sprzymierzeni z Francją.
Nowy rozdział rozpoczął się w 1818 roku, kiedy Opole zostało stolicą jednej z trzech rejencji prowincji śląskiej Prus. Miasto rosło, mury obronne zostały zburzone, by dać miejsce dla rozwoju. Ożywienie gospodarcze nadeszło z otwarciem połączenia kolejowego z Wrocławiem w 1843 roku, a Odra stała się arterią żeglugi.
XX wiek przyniósł jeszcze więcej zmian. Wynik plebiscytu z 1921 roku, gdzie tylko 5% głosów oddano za Polską, zdecydował o pozostawieniu Opola w granicach Niemiec. Podczas II wojny światowej Niemcy założyli tu liczne obozy pracy przymusowej, a w styczniu 1945 roku po ciężkich walkach miasto zostało zajęte przez wojska radzieckie. Zniszczenia sięgnęły około 60% zabudowy miejskiej.
Jednak po wojnie, w wyniku postanowień konferencji jałtańsko-poczdamskich, Opole wcielono do Polski. Miasto, opuszczone przez niemiecką ludność, stało się nowym domem dla osadników z różnych zakątków Polski, w tym dla przesiedleńców z Kresów Wschodnich. Ustanowienie Opola stolicą nowego województwa w 1950 roku przyspieszyło jego odbudowę i rozwój. W 1972 roku papież Paweł VI erygował diecezję opolską, a w 1994 roku powstał Uniwersytet Opolski. Dziś, jako stolica jednego z 16 województw Polski, Opole liczy około 120 tysięcy mieszkańców i wciąż pisze swoją historię, której korzenie sięgają dalekiej przeszłości.
