1929-05-05 – w Katowicach oddano do użytku budynek Sejmu Śląskiego
Archiwalna publikacja z 2024-06-05.
1929-05-05 – w Katowicach oddano do użytku budynek Sejmu Śląskiego
Gmach Sejmu Śląskiego to zabytkowy budynek znajdujący się w centrum Katowic przy ulicy Jagiellońskiej 25, wybudowany w stylu neoklasycystycznym. W okresie międzywojennym był jednym z największych budynków administracyjnych w Polsce, a jego sala sejmowa była wzorcem dla sali Sejmu II RP. Obecnie mieści śląski Urząd Marszałkowski oraz Śląski Urząd Wojewódzki.
Historia
W 1923 roku ogłoszono konkurs na projekt budynku dla Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego i Sejmu Śląskiego, na który wpłynęło 67 prac. Zwyciężył projekt architektów z Krakowa: Ludwika Wojtyczki, P. Jurkiewicza, K. Wyczyńskiego i S. Żeleńskiego. Budowę zrealizowano w latach 1925–1929.
Niewykończony budynek został poświęcony 5 maja 1929 roku przez biskupa Arkadiusza Lisieckiego, a w uroczystości uczestniczył prezydent II RP Ignacy Mościcki. Ostateczne prace wykończeniowe zakończono w 1932 roku, a koszt budowy wyniósł 12,5 mln złotych, sfinansowanych przez Skarb Śląski.
Do wybuchu II wojny światowej w budynku tymczasowo mieściło się Muzeum Śląskie, które miało być otwarte w nowym budynku w 1939 roku. Podczas wojny, w latach 1941–1945, budynek był siedzibą gauleitera i władz Reichsgau Oberschlesien, z Katowicami jako stolicą.
Obecnie w gmachu mieści się Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Śląski Urząd Wojewódzki oraz inne urzędy, takie jak Śląskie Kuratorium Oświaty. W 2017 roku na sali Sejmu Śląskiego odbyła się pierwsza sesja Zgromadzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Budynek został wpisany do rejestru zabytków 18 sierpnia 1978 roku, a 22 października 2012 roku uznany za pomnik historii.
Architektura
Budynek wykonano w konstrukcji żelbetowej, z zewnętrzną elewacją z piaskowca, w stylu klasycyzmu akademickiego. Składa się z czterech skrzydeł tworzących zamknięty czworobok. Na wewnętrznym dziedzińcu znajduje się osobny budynek sali sejmowej, wzniesiony na planie okręgu. Ogólna powierzchnia wynosi około 6 550 m², z 634 pomieszczeniami o łącznej kubaturze 161 474 m³. Budynek ma siedem kondygnacji: pięć nadziemnych i dwa podziemne, z 1300 oknami i korytarzami o łącznej długości ponad 6 km.
Pomieszczenia
-Sala Sejmowa: Posiada 80 miejsc dla posłów, 30 dla przedstawicieli Urzędu, 30 dla prasy oraz 120 miejsc dla publiczności na galerii. Centralnym punktem jest trybuna marszałkowska z ozdobnymi fotelami.
- Sala Marmurowa: Dawniej miejsce oficjalnych spotkań i balów, przebudowana w czasie II wojny światowej w stylu monumentalnej architektury nazistowskiej. Obecnie wykorzystywana jako miejsce konferencji.
- Sala Boazeryjna: Przed wojną służyła jako prywatny salon wypoczynkowy wojewody Michała Grażyńskiego. Po konserwacji w latach 90. XX wieku, służy jako miejsce kuluarowych spotkań.
- Skarbiec: Znajduje się w podziemiach budynku, w którym przed wojną przechowywano Skarb Śląski.
Tunele i Schrony
Pod budynkiem znajdują się tunele ewakuacyjne i schrony z okresu II wojny światowej, wyposażone w urządzenia wentylacyjne. Jeden z tuneli przechodzi pod ulicą Juliusza Ligonia, a inny prowadzi do placu K. Miarki.
Winda Paciorkowa
Budynek posiada windę paciorkową, dzieło niemieckiej firmy VEB Aufzugswerk z Lipska, z czternastoma kabinami poruszającymi się nieprzerwanie. Windę gruntownie zrekonstruowano i ponownie uruchomiono w 1980 roku.
Windy tego typu są rzadkością i można je spotkać głównie w Niemczech.
