Żydzi zasiedlili Górny Śląsk już na początku XIII wieku, podejmując się głównie handlu, rzemiosła, udzielania pożyczek oraz uprawy roli. Ich codzienność naznaczona była wieloma trudnościami: zakazami, nakazami,
Archiwalna publikacja z 2024-04-10.
Żydzi zasiedlili Górny Śląsk już na początku XIII wieku, podejmując się głównie handlu, rzemiosła, udzielania pożyczek oraz uprawy roli. Ich codzienność naznaczona była wieloma trudnościami: zakazami, nakazami, ograniczeniami ekonomicznymi, prześladowaniami religijnymi i wygnaniami. Sytuacja zmieniła się na lepsze dopiero po roku 1810, kiedy w ramach państwa pruskiego Żydzi uzyskali pełne prawa obywatelskie, co skutkowało ponownym osiedlaniem się na Śląsku.
Do XIX wieku społeczność żydowska na Górnym Śląsku była już silnie zasymilowana z niemiecką większością, żyjąc obok katolików, nie odróżniając się ani ubiorem, ani językiem. Różnica widoczna była głównie w dniach kultu religijnego – zamiast w niedzielę do kościoła, Żydzi udawali się w sobotę do synagogi. Uważali się za obywateli niemieckich, aktywnie uczestnicząc w życiu politycznym, gospodarczym, naukowym, kulturalnym i społecznym regionu.
Godnym uwagi jest fakt, że spośród czterech laureatów Nagrody Nobla pochodzących z Górnego Śląska, dwóch było Żydami: Otto Stern (Nagroda Nobla z fizyki) oraz Konrad Bloch (Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny). Z Gliwic pochodziła rodzina Tropplowitzów, związana z miastem od początku XVIII wieku, znana m.in. jako handlarze winem, budowniczowie i radni miasta. Oskar Troppowtz, urodzony w Gliwicach, stał się znany jako wynalazca kremu Nivea, pasty do zębów i plastra opatrunkowego. Z Katowicami związana była rodzina architektów Grünfeldów. Na Górnym Śląsku wyróżniali się także Żydowscy przemysłowcy, tacy jak rodzina Caro, Huldschinsky, Friedländerowie oraz Fritz von Friedländer-Fuld, mający znaczący wpływ na rozwój przemysłowy regionu.
Asymilacja społeczności żydowskiej ze społecznością niemiecką znalazła odzwierciedlenie m.in. w udziale Żydów w I wojnie światowej oraz ich proniemieckiej postawie podczas plebiscytu na Śląsku w 1921 roku. Niestety, dojście Hitlera do władzy w 1933 roku zapoczątkowało serię tragicznych wydarzeń dla tej wspólnoty, w tym szykanowanie Żydów, zwalnianie ich z pracy, bojkotowanie i niszczenie sklepów żydowskich oraz przypadki pobić. Do 1937 roku górnośląscy Żydzi byli chronieni Konwencją Genewską, ale po jej wygaśnięciu ich sytuacja dramatycznie się pogorszyła.
W listopadzie 1884 roku, w Katowicach odbył się pierwszy zjazd delegatów Ruchu Miłośników Syjonu, który przyczynił się do powstania nowych osiedli żydowskich w Palestynie, a przez niektórych uznawany jest za wydarzenie mające kluczowe znaczenie dla późniejszego powstania państwa Izrael.
Noc z 9 na 10 listopada 1938 roku, znana jako „noc kryształowa”, przyniosła zniszczenie wszystkich synagog oraz wiele żydowskich sklepów i domów na Górnym Śląsku, co było tragicznym momentem w historii tamtejszych Żydów.
Dziedzictwo żydowskie na Górnym Śląsku jest także widoczne na zabytkowych cmentarzach żydowskich, stanowiących nie tylko miejsca pochówku, ale i świadectwo bogatej historii oraz kultury żydowskiej na tych terenach.
Jeśli podoba Ci się nasza praca - podziel się, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj - Haus Oberschlesien dowolnym datkiem – na numer konta: PL 27291000060000000002911348 - z dopiskiem darowizna HO
