W mroźny styczniowy poranek 1786 roku, na pejzaż Górnego Śląska, szarpany wiatrem i osiadły mgłą, zstąpił nieoczekiwany gość z dalekiej Anglii. Był nim Samuel Homfray, hutnik o renomie, którego talent i wiedza
Archiwalna publikacja z 2024-03-08.
W mroźny styczniowy poranek 1786 roku, na pejzaż Górnego Śląska, szarpany wiatrem i osiadły mgłą, zstąpił nieoczekiwany gość z dalekiej Anglii. Był nim Samuel Homfray, hutnik o renomie, którego talent i wiedza rozbrzmiewały poza granicami jego rodzinnej Walii. Jego przybycie było wynikiem wielomiesięcznych starań dwóch postaci, które odgrywały kluczowe role w rozwoju przemysłowym regionu – Heinitza i Redena. Ich przekonanie, że to właśnie wynaleziona na Wyspach Brytyjskich maszyna parowa może stać się kluczem do przekształcenia górniczego krajobrazu Śląska, doprowadziło do historycznego spotkania.
Homfray, przemierzając kontynent, przybył z obietnicą. Zaproponował rozwiązanie, które miało zrewolucjonizować wydobycie – maszynę parową, zdolną do pokonywania trudności, z jakimi lokalni górnicy mierzyli się od pokoleń. Tereny Tarnowskich Gór, bogate w ołów i srebro, cierpiały z powodu podziemnych wód, uniemożliwiając skuteczne wydobycie. Dotychczasowe metody okazywały się niewystarczające, a przyszłość regionu wisiała na włosku.
Wprowadzenie maszyny parowej na te ziemie było przedsięwzięciem niemalże mitologicznym. Zadecydowano, że 32-calowa maszyna ogniowa, oparta na systemie Newcomen’a, zostanie zbudowana i przetransportowana na Śląsk. Koszty i logistyka tego przedsięwzięcia przytłaczały – od budowy w warsztacie Homfray’a, przez żmudny transport morski do Cardiff, a następnie drogą wodną i lądową na serce Górnego Śląska. Mimo uszkodzeń i wyzwań, maszyna dotarła do Tarnowskich Gór, gdzie zainstalowano ją w szybie „Kunszt”, inaugurując nową erę w historii górnictwa.
Ta pierwsza maszyna parowa stała się obiektem podziwu nie tylko technicznego, ale i społecznego. Jej uruchomienie w 1788 roku przyciągnęło zainteresowanie z całej Europy – od królów po myślicieli, w tym słynnego J.W. Goethego, którego zachwyt nad nowoczesnością i efektywnością maszyny znalazł odzwierciedlenie w wpisach do złotej księgi kopalni Fryderyka.
W kolejnych latach, maszyna parowa z Tarnowskich Gór stała się symbolem postępu technicznego i przemysłowego. Jej sukcesywna eksploatacja i ulepszenia, jak przebudowa według systemu Boulton-Watt, umożliwiły nie tylko efektywniejsze wydobycie, ale i zapoczątkowały przemysłową rewolucję na Śląsku. Wprowadzenie kolejnych maszyn, budowanych już na miejscu, stało się świadectwem innowacyjności i przedsiębiorczości regionu, który przekształcił się w przemysłowe serce kraju.
Historia pierwszej maszyny parowej na Śląsku to opowieść o ludziach, którzy odważyli się spojrzeć w przyszłość. To dzięki ich wizji, determinacji i pracy, Tarnowskie Góry przeszły do historii jako miejsce, gdzie przemysłowa rewolucja rozpoczęła swój bieg poza granicami Anglii, zmieniając
oblicze Europy i świata.
