Trochę o poczcie.

Trochę o poczcie.

Powstanie poczty, jako instytucji na terenie Śląska należy przypisać na okres Wojny trzydziestoletniej (1618 – 1648), kiedy to zapanowała potrzeba stałych, szybkich, i zorganizowanych połączeń. W roku 1662 otworzono trasę pocztową Berlin - Wrocław - Kraków - Wiedeń. Zorganizowana w 1673 roku konna obsługa tej trasy przebiegała przez takie miasta, jaki Wrocław, Brzeg, Lewin, Skorogoszcz, Opole, Strzelce Opolskie, Tarnowskie Gór, Będzin. Konna Poczta trasę z Berlina do Wiednia obsługiwała dwa razy w tygodniu. Najwcześniejsze wiadomości o poczcie gliwickiej pochodzą z II połowy XVII wieku, kiedy to istniejąca trasa pocztowa została przedłużona z Wiednia przez Ołomuniec do Częstochowy. Na trasie tej zostały zorganizowane nowe stacje pocztowe po stronie austriackiej w Szenbergu, Opawie, Raciborzu, Rudach, Gliwicach i Tarnowskich Górach. Trudno określić, gdzie znajdowała się gliwicka stacja pocztowa. Należy przypuszczać, że blisko centrum miasta to jest w rynku, ale w trakcie pożaru Gliwic w 1711 r. spłonęła. Około 1800 r. poczta w Gliwicach zyskała rangę, Pocztamtu, a w roku 1824 r. urzędy pocztowe w Tarnowskich Górach, Bytomiu, Karolewskiej Hucie, Dziewkowicach, Woźniakach Mysłowicach zostały podporządkowane poczcie gliwickiej. W tym czasie szlak pocztowy z Wrocławia do Krakowa prowadził bezpośrednio przez Gliwice. Jedna mila podróży dyliżansem (7 532 m) kosztowała 5 srebrnych groszy od osoby. W 1845 roku dyrektor gliwickiej poczty Rauch ogłosił dokładny harmonogram kursów dyliżansów pocztowych na Górnym Śląsku, m.in. na trasie z Gliwic przez Królewską Hutę do Bytomia i Mysłowic dwa razy dziennie o 1300 i 1900. Odjazd z Gliwic następował sprzed budynku poczty. Kolejny harmonogram kursów oraz tabelę opłat ogłosiła dyrekcja gliwickiej poczty 7 lipca 1851 roku. Za 1 milę osoba wraz z bagażem do 30 funtów płaciła 5 srebrnych groszy w wozie 4-osobowym. Kursy pomiędzy poszczególnymi miejscowościami były tak zorganizowane, że po przybyciu na miejsce pasażer miał dogodne połączenie z pociągiem. Na przykład z Tarnowskich Gór dyliżans przybywał do Gliwic o 1745 i pasażer miał kwadrans do odjazdu pociągu do Opola czy Wrocławia. Gdy otwarto w 1846 roku linię kolejową Kędzierzyn - Mysłowice dla przewozu poczty wykorzystano w każdą stronę dwa pociągi dziennie. W trakcie otwierania poszczególnych odcinków tras kolejowych, stopniowo zaczęto likwidować pocztę pieszą, konną oraz dyliżansową na następujących odcinkach: 1 października 1856 roku trasa Racibórz-Rybnik, 1 stycznia 1857 roku Rybnik-Mikołów, 24 stycznia 1858 roku Opole-Tarnowskie Góry, 15 września 1859 roku Chebzie - Bytom - Tarnowskie Góry czy 15 września 1872 roku trasę Gliwice - Bytom - Świętochłowice. W tym też roku zlikwidowano ostatnią pocztę pieszą z Gliwic do Rybnika i do Pyskowic na rzecz dyliżansów. Natomiast dyliżansową trasę do Pyskowic zlikwidowano 15 maja 1880 roku, po uruchomieniu linii kolejowej od Zakładów Borsiga w Zabrzu do Pyskowic oraz linii Pyskowice-Łabędy. Pozostały wówczas już tylko linie dyliżansowe Gliwice Rybnik (raz dziennie) oraz Gliwice - Sośnicowice (dwa razy dziennie). Dla agencji pocztowych w Bojkowie i Kozłowie przesyłki dostarczali posłańcy piesi poczty gliwickiej. W tym czasie gliwicką pocztę transportowano każdego dnia w 13 pociągach. Gdy w 1841 roku Schwürtz przeszedł na emeryturę, następcą jego został Rauch, który zmarł 8 sierpnia 1849 roku. To on właśnie z polecenia władz pocztowych zakupił w 1842 roku, 66 morgów pola od formierza Kannewischera w tzw. Nowej Wsi leżącej pomiędzy Gliwicami a Szobiszowicami, za sumę 3 000 talarów. Planowano tam zbudowanie nowego budynku poczty w Gliwicach. Pole to jednak zostało zamienione 2 na parcelę należącą do hutnika J. Schiwaka. Gdy jednak nie doszło do budowy nowej poczty, parcelę tę odsprzedano w 1863 roku dyrekcji kolei. W latach 1851-1873 pocztą gliwicką zarządzał dyrektor Peters z Opola, który potem przeniósł się do Kolonii. Gdy gliwicką pocztę w tym roku sklasyfikowano jako urząd o znaczeniu militarnym, jej kierownictwo objął major w stanie spoczynku Röhl, zaś po jego przeniesieniu do Tar nowskich Gór w 1885 roku, następcą wspomnianego został dyrektor Heideprim z Uelzen z Dolnej Saksonii. Trudno dziś dokładnie ustalić, gdzie stał prywatny dom oraz zabudowania gospodarcze pierwszego mistrza pocztowego w Gliwicach. W każdym razie w 1845 roku poczta mieściła się w domu poczmistrza Schwurtza na rogu ul. Raciborskiej i Krupniczej, następnie w domu kupca Krimmera, na rogu ul. Plebańskiej. W dniu 1 października 1851 roku przeniesiono pocztę do pomieszczeń Wilhelma Blumenreicha w Rynku nr 19, za które to lokum, wraz z mieszkaniem dyrektora na II piętrze płacono 400 talarów rocznego czynszu. Poczta istniała w tym budynku przez następnych 10 lat. Dopiero 1 października 1861 roku przeniesiono ją do domu przy ul. Górnych Wałów 23 należącego do wdowy po właścicielu cegielni Schwanke. Zgodnie z umową podpisaną na 16 lat wynajmowano tam parter i I piętro za sumę 2100 marek rocznie. Gdy następnie 1 maja 18 roku zainstalowano tam także Urząd Telegraficzny, wynajęto dalsze pomieszczenia czemu towarzyszył wzrost czynszu do 4500 marek. W dniu 1 października 1861 roku przeniesiono ją do domu przy ul. Górnych Wałów 23. Dnia 1 października 1887 roku przeniesiono pocztę do nowego budynku przy pl. Mącznym, /Wilhelms Platz/, którego właścicielem był mistrz murarski Lubowski. Budynek ten wynajęto na okres 20 lat. Była to nowoczesna na owe czasy poczta w śródmieściu miasta. Aby jednak zwiększyć funkcjonalność budynku, rozebrano go i w jego miejsce wybudowano nowy. W dniu 1 października 1887 r. przeniesiono tam Urząd Telegraficzny /który powstał w roku 1857 i mieścił się w domu kupca Waldermanna przy ul. Matejki W 1897 roku przy ul. Dolne Wały 13/ Niederwallstraße 13 / wybudowano Hotel „Pod Pocztą” („Zur Post”). Kres działalności hotelu przyniosła ujawniona tu wielka afera przemytnicza, którą szczegółowo opisuje w kilku numerach „Dziennik Śląski”. We wrześniu 1921 r. w hotelu zamieszkał kupiec Edward Rusin ze Szczygłowic. Po kilku dniach dostarczono mu cztery pokaźnych rozmiarów skrzynie. Zaniepokojony niezwykłą przesyłką właściciel zawiadomił policję plebiscytową. Rewizja odkryła, że w owych skrzyniach znajdowało się 40 000 naboi. Kupca aresztowano. Po kilku dniach wieczorem patrol wojskowy ponownie niespodziewanie pojawił się w hotelu, aresztując dalszych pięć osób zamieszanych w aferę. Kolejna drobiazgowa rewizja całego budynku od piwnic po strych znalazła duże ilości naboi i broni palnej ukrytej w różnych jego zakamarkach. Hotel został natychmiast zamknięty, a właściciel aresztowany i pozbawiany koncesji. Po kilkunastu miesiącach w 1922 r. w opuszczonym obiekcie urządzono hotel „Deutsches Haus”, jako że jego poprzednia siedziba na gliwickim rynku została zlikwidowana w 1921 r. po odnalezieniu tam sprzętu do produkcji fałszywych dokumentów dla potrzeb Niemieckiego Komitetu Plebiscytowego. W dniu 17 lutego 1817 r. w Prusach zostały wydane dodatkowe rozporządzenia pocztowe, według których ponad 200 urzędów pocztowych od 1 marca 1817 r. miało zaopatrywać listy w stemple nadawcze. Zarządzenie objęło również urzędy pocztowe prowincji Śląsk wraz z gliwickim pocztamtem. Pierwszym oficjalnym stemplem pocztowym wprowadzonym w Prusach, był stempel liniowy dwuwierszowy. Pierwszy wiersz zawierał nazwę urzędu pocztowego wypisaną dużymi prostymi literami, drugi datę wypisaną cyframi, kursywą i miesiąc słownie. Stemple tego typu odbijane w kolorze czarnym zostały wprowadzone w większych placówkach pocztowych, /tzw. Oberpostamty-Postamtach/. Na Śląsku stemple te otrzymał Dyrekcyjny Urząd Pocztowy we Wrocławiu, Legnicy, Opolu także około 35 urzędów pocztowych i ekspedycji w tym Gliwicki Urząd Pocztowy /Postamt/. W latach 1830-1852 wozownia znajdowała się na parceli Schwurtza naprzeciw ko poczty przy ul. Górne Wały. W 1886 r. na stanie poczty były 3 pocztyliony oraz 4 konie, którymi dostarczano przesyłki na dworzec oraz rozwożono paczki do domów.

Obniżenie ceny, a zarazem uproszczenie oszacowania opłaty przez nadającego umożliwiło to, że list nie musiał być oddany w okienku pocztowym, a mógł jak obecnie, być nadany za pośrednictwem skrzynki pocztowej. Pierwsze skrzynki pocztowe na listy wykonane z drewna i pomalowane na kolor czerwony zawieszono w Gliwicach dnia 8 września 1851 roku. Jedna wisiała na domu Stelmacha Brudniska na Przedmieściu Czarnym, a druga na Przedmieściu Białym, na domu kupca Ledwocha. Poczta pruska w reformie wprowadzenia znaczka pocztowego była spóźniona w porównaniu do przodującej Anglii o ponad 10 lat. W Gliwicach znaczki różnej wartości były do nabycia w urzędzie pocztowym. Były to pocięte, przeważnie prostokąty z oznaczonym nominałem w pojedynczych sztukach. Dopiero od 1852 roku wynalazek Anglika Archera pozwolił dzięki perforacji na zakup kilku znaczków w jednej części i ich łatwego rozdzielania. Kolejnym przełomem w dziejach gliwickiej poczty po wprowadzeniu kopert, znaczków oraz skrzynek pocztowych było włączenie się do nowoczesnego już systemu sieci telegraficznej, a następnie telefonicznej. Z dniem 21 sierpnia 1857 roku ogłoszono dumnie w prasie, iż w nowym urzędzie telegraficznym przyjmuje się do wysłania depesze. Szybkość wprowadzenia tej nowości technicznej spowodowała, iż urząd ten zaliczał się wówczas do nowocześniejszych. W 1908 roku Związek Pocztowców w Gliwicach zorganizował w sali teatralnej tzw. „Schiitzengarten” przy ul. Klasztornej konferencję, na której wybrano kierownictwo związku. Przewodniczącym został starszy konduktor poczty Otto, jego zastępcą starszy listonosz Sikora, skarbnikiem listonosz Jerschko, a jego zastępcą listonosz Grochulla. Ponadto wybrano 16 mężów zaufania. W 1910 roku wielkim rarytasem dla filatelistów był datownik pocztowy na którym pojawiły się kolejne trzy dziesiątki, zaś szczególnie duża kolejka ustawiła się przed okienkiem o godzinie 10 00, gdy kasowano pieczątką „10.10.10.10". Wielokrotnie dyrekcja poczty apelowała poprzez ogłoszenia na poczcie oraz ogłoszenia prasowe o większą wyrozumiałość wobec urzędników przy okienku, gdyż muszą oni wykonać wiele czynności i za ewentualne pomyłki odpowiadają swoją pensją. W 1914 roku apelowano w prasie o większą kulturę korzystających z usług poczty np. wezwano, aby nie przepychać się poza kolejką, nie trzaskać w pulpit, gdy inni piszą itp. W latach 1917-1918 dyrekcja opublikowała specjalny regulamin korzystania z usług oraz zachowania się publiczności na poczcie. Zabytkowy budynek poczty przy Placu Inwalidów /Wilhelms Platz/ nie spełniał wymogów, jakie stawiało poczcie rozbudowujące się miasto, które zakupiło parcele o powierzchni 4690 m 2 przy ul. Dolne Wały /Niederwallstraße/, po byłej giełdzie zbożowej. W maju 1904 r. rozpoczęto budowę nowego budynku poczty. Do budowy użyto cegły wykonanej ręcznie, formatu tzw. klasztornego, nieco większego od normalnych licowych i glazurowanych. W 1905 r. Postamt Gleiwitz 1 przeniesiono do nowo wybudowanego budynku, istniejącego do dziś jako Gliwice 1. Stary budynek przy Placu Inwalidów /Wilhelms Platz/ zakupiło miasto i po gruntownej przebudowie kosztem 26 585 marek ulokowano w nim na parterze Urząd Finansowy oraz Kasę Miejską, na I piętrze władze policji, zaś na III piętrze urządzono mieszkanie dla dozorcy. W 1934 r. przeprowadzono renowację budynku poczty głównej zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz. Przywrócono blask artystycznie wykonanym herbom na ścianie frontowej, które w czasie zaburzeń rewolucyjnych 1918 r. zostały zatynkowane. Po odejściu na emeryturę dyrektora poczty von Fritschena do Bytomia, jego następcą został z dniem 1 września 1931 r. dr Dannenbring, który wcześniej był dyrektorem poczty w Berlinie. Piastując funkcje dyrektora gliwickiej poczty broni pracę doktorską z zakresu telekomunikacji Oprócz poczty głównej istniały w Gliwicach także inne podległe jej urzędy pocztowe Najstarszym z nich była poczta dworcowa. Funkcjonowała ona tam od 1846 roku, a więc od powstania kolei w mieście i znajdowała się w małym domku przy dworcu. Oprócz działu paczek i listów prowadziła także od 1871 roku dział telegraficzny. Do 1 stycznia 1875 roku pomieszczenia biurowe owej poczty znajdowały się w bocznym budynku dworca, zaś potem w specjalnie dla poczty zbudowanym małym budynku. Przed I wojną światową poczta otrzymała zgodę na wzniesienie tam nowego budynku. W następnych latach uzgodniono jego budowę z przebudową dworca, aby zwiększyć funkcjonalność obu instytucji. Tak więc w latach dwudziestych budowano wraz z nowym dworcem kolejowym także nowy, dwupiętrowy budynek poczty i tworzył on całość z resztą kompleksu dworcowego. Na parterze znajdowały się kasy, pulpity oraz sporo skrytek dla publiczności. Na I piętrze mieściła się odprawa listów oraz mieszkanie dyrektora poczty, zaś na II piętrze było mieszkanie stróża, pomieszczenia gospodarcze oraz pokoje dla obsługi poczty w pociągach. Budowa poczty rozpoczęła się w 1926 roku i oddano ją do użytku 29 lipca 1928 roku. Poczta dworcowa była wielkim ułatwieniem dla mieszkańców Szobiszowic oraz dzielnicy hutniczej. Narzekania na mankamenty tej poczty dotyczyły głównie dorożek, które stale tarasowały dojścia do budynku. Dnia 1 kwietnia 1896 r. uruchomiono filie poczty w Wójtowej Wsi, a w 1907 r. Przezchlebiu, natomiast 1 listopada 1929 r. postają trzy nowe filie, nr 4 w Ligocie przy ul. Górna 1 i nr 5 w Żernikach oraz przy ul. Reymonta 15 w Sośnicy /wszystkie te urzędy dysponowały też pełnym zakresem usług telegraficznych-telefonicznych/. Dnia 1 października 1931 r. dzięki usilnym staraniom zakładów pracy tzw. Zatorza, oddano do użytku kolejną filię poczty na rogu ul. Dąbrowskiego i Poniatowskiego co poważnie ułatwiło życie ludności tej odległej od śródmieścia dzielnicy. Przy budowie urzędu uwzględniono możliwości dalszej rozbudowy. Jednoosobowa zrazu filia została przekazana do obsługi inwalidzie wojennemu. Piękny budynek narożny został wykonany przez mistrza budowlanego Nelke. W budynku oprócz poczty znajdowało się 31 mieszkań dla pracowników poczty. Dyrekcja poczty ustaliła dla nich niski czynsz dopłacając sporą część jako gratyfikację. U wejścia do tego budynku umieszczono z obu stron dwa znaki plebiscytowe. W dniu 11 lipca 1907 roku rozpoczął się transport poczty autobusowej na Górnym Śląsku. Autobusem przewożono pocztę i ludzi. Z początku dotyczyło to trasy Kozłów-Kędzierzyn. Nawiązując do tradycyjnych dyliżansów, zwanych tu „szwagrami”, autobusy miały zrazu kolor żółty, potem czerwony. Równolegle kursował też dyliżans konny, który zlikwidowano w 1913 r. W 1895 roku ogłoszono, że przewóz osób do Sośnicowic, następuje z Gliwic odbywa się o godz. 11:30 i 20:30, zaś do Pilchowic o 8:50 i 11:30. Podano także kursy wozów pocztowych do Przysłówki, Kozłowa i Bojkowa. Pocztę wożono 3-4 razy dziennie - o godz. 7 00, 1130, 1430 i 1730. Zażądano też od dyrektora, aby listy wrzucone do skrzynek na poczcie do południa, były doręczane tego samego dnia pocztą wieczorną, gdyż dotąd tylko listy wrzucone do godz. 1000 były doręczane jeszcze tego samego dnia. Gwałtowny rozwój nastąpił w 1923 r. Wozy pocztowe o napędzie spalinowym były największym przedsięwzięciem tego typu na Śląsku W celu utrzymania tego ogromnego parku samochodowego zorganizowano wielkie warsztaty naprawcze w Opolu, a mniejsze w Gliwicach. W 1934 r. zbudowano na podwórzu poczty głównej w Gliwicach garaż dla 17 pojazdów mechanicznych w ramach modernizacji poczty. W 1925 r. uruchomiono pocztę lotniczą /żółte skrzynki pocztowe/, gdzie za nie wielką dopłatą /20 fenigów od listu, 10 fenigów od kartki pocztowej/ można było wysłać wiadomość, która docierała do adresata najpóźniej następnego dnia, zaś do większości miejscowości najczęściej w dniu nadani W dniach 18-20 marca 1945 r. w Katowicach odbyło się przejęcie przez administrację polską ziem Górnego Śląska w tym także Gliwic. W dniu 20 marca 1945 r. przyjeżdża do Gliwic pierwszy Prezydent Miasta Wincenty Palowski. Rozpoczęto współpracę z radziecką komendanturą wojenną miasta. Dnia 1 czerwca 1945 r. miasto przechodzi w pełni w ręce polskie /wycofanie wojsk radzieckich/. W okresie tym wprowadzono w Gliwicach i powiecie gliwickim kasowanie znaczków przez przekreślenie i wpisanie nazwy miejscowości lub odciski kciuka, później wprowadzono prowizoryczne datowniki, które obowiązywały do 1947 r. Urzędy pocztowe zostały w swoich dotychczasowych siedzibach, tylko zmieniono nazewnictwo miejscowości. Dokumentacja poczty gliwickiej i powiatu gliwickiego Pierwszym oficjalnym stemplem pocztowym wprowadzonym w Prusach, był stempel liniowy dwuwierszowy. Pierwszy wiersz zawierał nazwę urzędu pocztowego wypisaną dużymi prostymi literami, drugi datę cyframi wypisaną kursywą i miesiąc słownie. Stemple tego typu odbijane w kolorze czarnym zostały wprowadzone w większych placówkach pocztowych, /tzw. Oberpostamty-Postamtach/. Na Śląsku stemple te otrzymał Dyrekcyjny Urząd Pocztowy we Wrocławiu, Legnicy, Opolu tak że około 35 urzędów pocztowych i ekspedycji w tym Gliwicki Urząd Pocztowy /Postamt/. Znane są też przesyłki z terenu Gleiwitz /Gliwice/ z 1815 r. które w prawym górnym rogu listu miały napis ,,Gleiwitz” sporządzony czerwonym atramentem przez urzędnika pocztowego. Tego typu adnotacje nazywamy ,,prekursorem” = Stemple jedno obrączkowe po 1838 r. były zastępowane stemplami dwu obrączkowymi, ale w niektórych urzędach były stosowane do okresu znaczkowego. Wprowadzone do obiegu stemple dwu obrączkowe miały średnicę od 21-30 mm. Nazwa miejscowości w tego typach stemplach rozmieszczona była łukowo po między dwoma pierścieniami stempla. W środku data znajdowała się w formie ułamka. Dużą grupę stempli wprowadzonych w Prusach w latach czterdziestych XIX wieku stanowiły stemple ramkowe, przeważnie dwuwierszowe. Pierwszy wiersz stempla zawierał nazwę miejscowości wypisaną dużymi literami, drugi wiersz datę dnia, miesiąca, ozdobnik w postaci gwiazdki dalej godzinę nadania listu. Niektóre stemple ponadto posiadały określenia pory nadania listu, oznaczone za pomocą liter M /morgen-rano/, A /abend-wieczór/. To samo znaczenie miały skróty Vm /vormittag przedpołudniem/ lub Nm /nachtmittag-popołudniu. Stemple tego typu są ostatnimi stemplami używanymi przez pocztę pruską w okresie przedznaczkowym. Rangę Gliwic podniosła otwarta w 1846 r. linia kolejowa prowadząca z Wrocławia przez Gliwice do Mysłowic, co wiązało się z otwarciem nowego urzędu pocztowego podległego Gliwickiej Poczcie Głównej. Kolejowy urząd pocztowy znajdował się blisko dworca kolejowego i używał nowego stempla skrzynkowego różnił się tym, że do nazwy miejscowości miał dopisane słowo BAHNHOF. Do okresu znaczkowego znane są trzy typy tego stempla różniące się krojem liter „BAHNHOF” Stosowano również znaki opłaty czerwony o wartości Ein Silber Groschen /1 srebrny grosz/, niebieski o wartości Zweien Silber Groschen /2 srebne grosze/, żółty o wartości Drein Silber Groschen /3 srebne grosze/, które unieważniane były przekątnym przekreśleniem niebieskiego koloru Okres przed znaczkowy kończy się w Prusach z dniem 15 listopada 1850 r., kiedy do obiegu wprowadzono pierwsze pruskie znaczki pocztowe. Były cztery: pomarańczowy o wartości ½ srebrnego grosza, czarno różowy o wartości 1 srebrnego gro sza, czarno niebieski o wartości 2 srebrne grosze i czarno żółty o wartości 3 srebrne grosze. Wprowadzenie znaczków pocztowych wiązało się z reformą poczty. Od momentu wprowadzenia znaczka opłatę za list poczta pobierała tylko od wagi przesyłki /1 srebrny grosz za list do 25 gramów, a nie jak poprzednio od wagi listu jak i odległości, na którą był wysyłany. Datowniki znane z okresu przed znaczkowego wyparły kasowniki numerowe. Wprowadzając znaczek pocztowy wprowadzono do ich kasowania specjalny stempel pocztowy. W początkowym okresie używano dwóch stempli: jeden do kasowania - unieważniania znaczków, a drugi stosowany w okresie przed znaczkowym, przybijano obok datownika. Wprowadzone kasowniki miały za zadanie tak unieważnić znaczek, by nie nadawał się do powtórnego użycia, z tego względu kasowniki te nazywano zabójcami znaczków, w Prusach nazwa brzmiała „Vernichtungsstempel” czyli niszczący. Pruski stempel miał średnice około 25 mm i składał się z czterech koncentrycznie ułożonych okręgów, w które wpisany był numer placówki pocztowej. Placówki pocztowe na terenie powiatu gliwickiego otrzymały numery: Gleiwitz /Gliwice/ nr 494, Tost /Toszek/ nr 1506, Pyskowice /Peiskretscham/ nr 1129, Rudzi niec /Rudzinitz/ nr 1268, Tworóg /Tworog/ nr 1956.

W okresie Rzeszy Niemieckiej (1872 - 1945 r.) stosowano kasowniki pocztowe jedno obrączkowe o średnicy 22 mm, 24 mm i 26,4 mm, gdzie na górnej części łuku okręgu wpisywano nazwę miejscowości, po prostopadłej stronie nr urzędu pocztowego, w środku w postaci ułamka w liczniku wpisywano dzień miesiąc rok nadania a w mianowniku godzinę. Kasownik dwu obrączkowy składał się z dwu koncentrycznych okręgów o średnicy 30,71 mm i 19,36 mm. Między nimi na owalu wpisana była nazwa miejscowości, po prostopadłej stronie nr urzędu pocztowego, gdy było to Gleiwitz, a gdy miejscowość leżała w granicach powiatu wpisywano Landkries-Gleiwitz lub Oberschlesien, Land. W mniejszy okręg wpisano prostokąt a w nim dzień, miesiąc i rok nadania oraz godzinę. Dolną cześć między prostokątem a łukiem wykreskowano. Stosowano również datowniki o mniejszej średnicy tj. 25,76 mm a drugi 15,1 mm. W trakcie plebiscytu w Gleiwitz stacjonowały francuskie wojska Ligi Narodów, które stosowały swój datownik jedno obrączkowy o średnicy 25,6 mm. W okresie tym stosowano również obok datowników, wirniki propagandowe i frankatury mechaniczne.

W okresie 18 - 20 marca 1945 r. wprowadzono w Gliwicach i powiecie gliwickim kasowanie znaczków przez przekreślenie i wpisanie nazwy miejscowości lub odciski kciuka, później wprowadzono prowizoryczne datowniki jedno obrączkowe i dwu obrączkowe, które używane były do roku 1947. Jedno obrączkowy o średnicy 24,15 mm, gdzie na górnej części łuku okręgu wpisywano nazwę miejscowości, po prostopadłej stronie nr urzędu pocztowego. Dwu obrączkowe składające się z dwu koncentrycznych okręgów o średnicy 24,04 mm i 16,08 mm, 27,53 mm a drugi 18,54 mm, 29,74mm i drugi 19,67 mm. Między nimi na owalu wpisana była nazwa miejscowości po prostopadłej stronie nr urzędu pocztowego, /w mniejszy okręg wpisano prostokąt a w nim dzień, miesiąc i rok nadania, godzinę/. Zastąpiono go obecnym kasownikiem pocztowym, jedno obrączkowym o średnicy 23,06 mm, który w górnej części łuku ma wpisaną nazwę miejscowości wraz z numerem urzędu pocztowego, po prostopadłej stronie okręgu nr zmiany, w środek okręgu prostopadle do nazwy miejscowości wpisywany jest dzień, miesiąc, rok, godzina nadania. Stosuje się również frankaturę mechaniczną. Dla celów filatelistycznych stosuje się miesięczne datowniki okolicznościowe.

znalezione na: http://pzfgliwice.prv.pl/

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku