Historia dawnego opactwa cysterskiego w Rudach dawniej Rauden na Górnym Śląsku. Przedstawione z źródeł przez Dr. phil. Aug. Potthast,
Archiwalna publikacja z 2023-10-01.
Historia dawnego opactwa cysterskiego w Rudach dawniej Rauden na Górnym Śląsku. Przedstawione z źródeł przez Dr. phil. Aug. Potthast, Ważna pozycja, jaką dawne opactwo cysterskie w Rudach zajmuje w historii kultury Górnego Śląska, i nadchodzące sześćsetlecie jego założenia usprawiedliwiają wydanie tekstu, który pod powyższym tytułem zaleca się miłośnikom ojczyzny. 21 października 1258 to pamiętny dzień, w którym książę Władysław Opolski wręczył cystersom dokument fundacyjny klasztoru w Rauden, i od tego czasu datujemy historyczne istnienie tego miejsca. Sprowadził tych mnichów w habicie czarno-białym z polskiego klasztoru Andrenw, fundacji biskupa Jana II z Wrocławia i późniejszego arcybiskupa Gniezna, i przekazał im duże, nieuprawiane obszary ziemi w gęstych lasach Górnego Śląska nad małą rzeką Ruda. Ale wkrótce przemienili te tereny w urodzajne pola i stworzyli przyjazny krajobraz. Mnisi z Rauden przynieśli Górnemu Śląskowi wiele: oczyścili jego lasy, osuszyli bagna, założyli nowe osady i rozwijali przemysł, jak pozwalał stan kraju i ich wykształcenie. Szczególnie wyróżnili się w uprawie ziemi, hodowli bydła, ryb i pszczół, a nawet wprowadzili uprawę winorośli.
Cystersi zdołali doprowadzić swoje posiadłości do kwitnienia, a tzw. "dóbra kameralne" były cenione przez cesarską administrację kraju, która zawsze mogła liczyć na pomoc naszego klasztoru w razie potrzeb państwa. W ten sposób udało się przeżyć wiele utrapień podczas różnych wojen i zły, zadłużony zarząd pojedynczych opactw w stosunkowo krótkim czasie. Już po wojnie trzydziestoletniej opat Andreas Emanuel mógł zbudować istniejący dziś budynek klasztorny, a mimo że wojna siedmioletnia kosztowała opactwo 89488 talarów, udało mu się wkrótce zainwestować znaczące kapitały w dochodowe przedsięwzięcia.
Ale mnisi nie zaniedbali także kultury duchowej: wielu mężczyzn w znaczących pozycjach życiowych pamięta piękne lata młodości spędzone w gimnazjum w Rauden, gdzie zdobyli podstawy swojego wykształcenia. Ta założona w 1744 roku instytucja utrzymywała się nawet przez kilka lat po sekularyzacji opactwa, zanim została przeniesiona do Gliwic w 1816 roku. 35 opactw liczyło opactwo, gdy królewski edykt z 30 października 1810 zadał mu śmiertelny cios i klasztorne bramy zamknęły się za wyemigrowanym przeorem i jego konwentem.
Po rozwiązaniu, w 1812 roku kompleks wszystkich dóbr klasztornych w Rauden i Raciborzu został przekazany ówczesnemu księciu elektorowi Hesji-Kassel, ale już w 1820 roku został przekazany landgrafowi Hesji-Rotenburg. Podczas tej epoki dawny budynek klasztorny służył różnym celom, szczególnie w 1813 i 1814 roku jako lazaret, skąd wielu dzielnych pruskich wojowników zostało przewiedzionych na swoje ostatnie
Miejsce, w którym przechowywano archiwa, poniosło straty, tracąc wiele ważnych zbiorów. Jaka niezastąpiona jest szkoda wynikająca ze spalenia ratusza w Ratiborze w 1637, w Gliwicach w 1711, w Opolu w 1739, w Zorach w 1807, w Rybniku itd., oraz jaka niezastąpiona jest strata, którą wandalizm w swojej niewiedzy spowodował przez zniszczenie najcenniejszych dokumentów, np. dokumenty, które były przechowywane w zamku w Ratiborze podczas lat 1780-1788, które przez właściciela wrzucone trafiły do ognia w kominku! "Przemijamy jak liście, które wiatr jesieni zrywa z drzew; to, co jednak uczyniliśmy ku czci przodków i dla przykładu oraz naśladowania potomków, trwa nadal."
treść pochodzi z Der oberschlesische Wanderer, 1858, Jg. 31, No. 22
https://rudy-opactwo.pl/o-opactwie/
