Świat oczami Josefa Plocha mieszkańca Świbia w powiecie Toszecko – Gliwickim
Archiwalna publikacja z 2023-08-09.
Świat oczami Josefa Plocha mieszkańca Świbia w powiecie Toszecko – Gliwickim
Cześć 1.
ŚWIBIE MOJĄ NOWĄ, MAŁĄ OJCZYZNĄ OD 1919 r. Przed około pięćdziesięcioma laty, dnia 12 listopada 1919 r. wylądowałem w Świbiu, w powiecie Toszecko - Gliwickim. Wcześniej przez okres 10-ciu miesięcy; (od stycznia do października), po szczęśliwym powrocie z I-szej Wojny Światowej, byłem nauczycielem w Bykowinie (Friedrichsdorf) oraz w Turzy (Thurzokolonie), pow. Katowice. Jak powszechnie wiadomo po referendum z 20 marca 1921r, ta w/w część Górnego Śląska została przyłączona do Polski. Od samego początku mego pobytu w Świbiu, czułem się właściwie jak w domu i tutaj zapuściłem swoje korzenie. Tu również 20 czerwca 1923r założyłem swoją rodzinę, żeniąc się z Agnes Laska, która była najmłodszą z córek mojego poprzednika zmarłego nauczyciela i organisty Eduard a Laska (1870 1903) i jego żony Agnes z domu Turk (razem 13-ro żyjących dzieci). Najpierw zamieszkaliśmy w domu wybudowanym w 1904r przez babcię Laska przy ul. Sarnowskiej. W domu tym urodziły się nasze trzy córki: Elisabeth (01.06.1925) Agnes (31.03.1928) i Christa (22.12.1930r). W 1931r zostałem Kierownikiem Szkoły Podstawowej w Świbiu i jednocześnie organistą w pobliskim kościele tj. następcą kierownika. tej szkoły - Karla Nehrlich a (1904-1930)*(on mieszkał w tym domu, pomiędzy Wernerami i Szubertami, tam gdzie po wojnie zamieszkali Augustynikowie)* otrzymałem po nim to samo przyszkolne mieszkanie, w którym dotychczas zamieszkiwał mój zmarły teść Eduard Laska, w którym to na świat przyszły jego dzieci, w tym także moja żona - Agnes. W tym samym mieszkaniu przyszkolnym urodził również nasz syn Franz. W Świbiu moja rodzina dobrze się czuła i według ludzkich przewidywań, z całą pewnością żylibyśmy tutaj do końca mojego życia, gdyby nie ta okropna II-ga Wojna Światowa wraz z jej strasznymi skutkami, która radykalnie zmieniła drogi naszego przeznaczenia.
ŚWIBIE, A WCZEŚNIEJSZE WOJNY Nie wiadomo, jak bardzo we wcześniejszych wiekach uwikłana była nasza wieś w ówczesne wydarzenia wojenne. Z całą pewnością udział naszej wsi w Wojnie Trzydziestoletniej nie jest potwierdzony. Chociaż wiśnicki Proboszcz Hoschek *( źródła podają, iż był on proboszczem w Tworogu i w Wiśniczu)* w swojej kronice kościelnej pisze, iż w latach 1807-1813 powiat Toszecko Gliwicki wiele wycierpiał z rąk oddziałów francuskich. To uciemiężenie dotknęło także Świbia oraz sąsiedniej wsi Wiśnicze. W obydwu wsiach kwaterowali francuscy dragoni, *(odziały konnicy)* a na plebaniach zakwaterowani byli, dowodzący tym wojskiem francuscy oficerowie. Również z tego samego źródła wiemy, że od tych gmin zażądano bezlitosnych, horrendalnie wysokich podatków wojennych (kontrybucji). W lasach okalających sąsiednią wieś Dąbrówka, stoi po dzień dzisiejszy kamienny wieniec, którym oznaczono miejsce pochówku francuskiego żołnierza, który poległ w tej wojnie. Na dzień dzisiejszy nie można z całą pewnością potwierdzić, czy mężczyźni ze Świbia brali również udział w tych wyzwoleńczych wojnach, czy też nie. Natomiast z całą pewnością można potwierdzić ich udział w wojnie w latach 1870-1871. Zdążyłem osobiście poznać trzech z nich. Byli to inwalidzi wojenni: Peter Lukawski (stracił nogę na tej wojnie, stąd nosił drewnianą protezę), Caspar Jendrysik (z dużą białą brodą i wąsami) oraz Franz Jendrysik ojciec ostatniego poborcy podatkowego Franz a Jendrysika. Cała ta trójka, otrzymywała po zakończeniu I-szej Wojny Światowej, honorowy żołd a także wszyscy trzej świętowali wspólnie w 1923r swoje Złote Wesela. Na świbiowską wspólnotę bardziej okrutnie wpłynęła I-sza Wojna Światowa, która rozpoczęła się dnia 01 sierpnia 1914r a zakończona została 11 listopada 1918r. Całemu Śląskowi w listopadzie 1914r zagrażał najazd Rosjan. Celem zabezpieczenia młodzieńców przed tym najazdem, młodych mężczyzn, tych jeszcze nieprzygotowanych do służby wojskowej, ewakuowano w dniu 14.11.1914r do środkowych Niemiec. Dopiero po oddaleniu tej groźby przez oddziały wojsk niemieckich pod dowództwem Marszałka von Hindenburga, wszyscy ci młodzieńcy w połowie grudnia powrócili do swych rodzin. (Wśród tych młodzieńców znalazłem się również i ja, wówczas seminarzysta uczący się w Pyskowicach (Peiskretscham) i spędziłem 4 tygodnie w turyngijskim lesie koło miasta Suhl, w którym to produkowano uzbrojenie dla niemieckiej armii.) 2 W czasie tej cztero i pół letniej wojny, Świbie zostało częściowo wyludnione, poprzez wcielenie prawie wszystkich mężczyzn w wieku od 18 - 50 lat do niemieckiej służby wojskowej. Kiedy to dnia 11.listopada 1918r wojna ta została przez Niemców przegrana, okazało się, iż niestety 50 - ciu Świbian z niej nie powróciło. Mówiono o nich, że polegli na polu chwały za księcia i ojczyznę. Bilans był bardzo tragiczny.
Josef Ploch WIE S DAHEIM EINST WAR JAK TO KIEDYŚ W DOMU BYŁO Tłumaczenie z języka niemieckiego: Ewa Primus
Świbie Świbie Parafia św. Mikołaja w Świbiu Świbie
