Haus Oberschlesien

Ładowanie wpisu…

Początki osady, obecnie znanej jako Wójtowa Wieś (w języku niemieckim Richtersdorf), sięgają końca XIII wieku. Istnieją dwie różne wersje dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich mówi, że w roku 1296 wieś n

Archiwalna publikacja z 2023-05-07.

Początki osady, obecnie znanej jako Wójtowa Wieś (w języku niemieckim Richtersdorf), sięgają końca XIII wieku. Istnieją dwie różne wersje dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich mówi, że w roku 1296 wieś należała do wójta Berttolda Klejczera, stąd pochodzi nazwa od jego funkcji. Druga wersja opowiada o wójcie Richterze, który posiadał dwór w wiosce i podzielił część swojego majątku między osiem biedniejszych gospodarzy, którzy założyli nową osadę. W średniowieczu główną osią Wójtowej Wsi była rzeka Ostropka, a sama wieś miała charakter typowej ulicówki, z gospodarstwami po obu stronach drogi. Wójtowa Wieś, podobnie jak inne wsie w okolicy miasta, stanowiła miejskie zaplecze, znane jako "kamera Gliwic". Chłopi z Wójtowej Wsi mieli różne obowiązki: płacili czynsz, dostarczając część zboża, kur, jaj w naturze, raz w tygodniu dostarczali wozy do prac miejskich, a trzy razy w tygodniu pracowali na rzecz miasta przy fosach, folwarkach, kościołach, naprawach grobli, dróg, mostów, dostarczali drewno do ogrzewania ratusza. W tym okresie zakazano rozwijania jakiejkolwiek działalności rzemieślniczej i handlu we wsi, uzależniając mieszkańców od miasta, co zmuszało ich do kupowania towarów w miejskich składach. W rezultacie w latach 1754 i 1766 doszło do buntów chłopów z Wójtowej Wsi, Trynku i Ostropy. Bunty zostały stłumione, ale dopiero w roku 1787 nieco złagodzono obciążenia nałożone na chłopów. W roku 1803 powstała pierwsza szkoła ludowa w Wójtowej Wsi. Znajdowała się w murowanej, strzechą krytej chacie chłopskiej z końca XVIII wieku, która niestety nie przetrwała do naszych czasów. Na miejscowym cmentarzu zachował się grób Antona Jondy, na którym widnieje napis "przełożony szkoły". Ze względu na długotrwałą zależność od miasta, Wójtowa Wieś aż do II połowy XIX wieku nie rozwinęła żadnego rzemieślniczego ośrodka, mimo obecności korzystnych warunków, takich jak duże złoża gliny, które mogłyby stać się podstawą dla rzemiosła garncarskiego. W roku 1862, populacja Wójtowej Wsi wynosiła 1279 osób. Głównym zajęciem mieszkańców było rolnictwo i związane z nim furmaństwo. W tym okresie istniały dwie cegielnie w Wójtowej Wsi, które dostarczały cegły dla pobliskiego miasta. Te historyczne cegielnie nadal są pamiętane przez mieszkańców, a przykładem tego jest nazwa przystanku autobusowego "Cegielnia". W roku 1894 w Wójtowej Wsi założono cmentarz o powierzchni około 0,4 ha, a w 1926 roku został on poszerzony. Najstarszy zanotowany pochówek, według księgi zmarłych parafii, datuje się na rok 1897. Na przełomie XIX i XX wieku zaczęła przeważać populacja związana z rozwijającym się przemysłem w pobliskich Gliwicach. Mężczyźni głównie pracowali w przemyśle górniczym i metalurgicznym, podczas gdy kobiety udawały się do miasta na służbę. Często mieszkańcy równocześnie pracowali na roli i w mieście. Bogatsi gospodarze wsi zatrudniali biedniejszych chłopów i chłopki jako "pachołków" lub "dziewki", zapewniając im środki do życia. Była to forma utrzymania dla uboższej części społeczności Wójtowej Wsi. Mimo stopniowego otwierania się na miasto i złagodzenia pewnych przepisów, Wójtowa Wieś do czasu II wojny światowej zachowała charakter rolniczy. Silna tradycja kultury ludowej, przez mieszkańców określana jako "swojska, własna i dobra", przetrwała do dziś, integrując lokalną społeczność. Przykładem tych tradycji były konne procesje w drugi dzień Wielkanocy, nazywane "Chodzeniem za Panem Bogiem". Był to starożytny zwyczaj mający na celu zapewnienie dobrych plonów. Mężczyźni na koniach jeździli po polach, a na granicach pól kobiety czekały, aby ozdobić ich konie wstęgami z kwiatów. Podobne procesje odbywały się również w Żernicy i Ostropie. Do roku 1918 obszar, na którym obecnie znajduje się parafia św. Antoniego, należał do parafii Wszystkich Świętych. 7 września 1918 roku, decyzją kardynała Adolfa Bertrama, utworzono administrację dla Wójtowej Wsi, która obejmowała 3800 wiernych. Tymczasowa kaplica mieściła się w trzech pomieszczeniach ówczesnej szkoły powszechnej. 26 kwietnia administracja ta została podniesiona do rangi parafii. 7 lipca 1924 roku ks. August Grochowina został mianowany proboszczem, a w latach 1924-1925 wybudował nowy dom parafialny na Wzgórzu Hermanna, gdzie również zaplanowano budowę przyszłego kościoła. We wrześniu tego samego roku ks. Augustyn Borek został nowym proboszczem, a w 1927 roku ukończono budowę kościoła. W latach trzydziestych XX wieku przed kościołem odsłonięto figurę św. Jerzego walczącego ze smokiem, autorstwa gliwickiego rzeźbiarza Hannesa Breitenbacha. Pierwotnie pomnik był poświęcony ofiarom I wojny światowej, ale po II wojnie usunięto z niego inskrypcje. Figura została wykonana w technice zbrojonego odlewu betonowego. Stanowi ona monolit wraz z niewielkim cokołem i zwieńczeniem postumentu, na którym została umieszczona. Całość imituje kamień i jest przykładem precyzyjnej pracy i umiejętności rzemieślniczych. Niedawno pomnik został odrestaurowany. W roku 1927 Wójtowa Wieś została administracyjnie włączona do Gliwic. W okresie międzywojennym część pól od północnej strony została zabudowana, jednak dzielnica zachowała swoje rolnicze cechy południowej strony. Na ulicy Dolnej Wsi można wciąż dostrzec ślady dawnych zabudowań gospodarskich o charakterystycznym układzie - domy mieszkalne zwrócone szczytem ku ulicy, tworzące wraz z budynkami gospodarczymi układ w kształcie podkowy, z dużym placem pośrodku. Do gospodarstw zazwyczaj prowadziły szerokie bramy.

w oparciu : http://www.gliwiczanie.pl

Źródło: oryginalna publikacja na Facebooku

Wróć do archiwum

Hashtagi / Schlagwörter

#Gliwice · #JęzykILiteratura · #Dziedzictwo

Tagi źródłowe i indeks redakcyjny na podstawie treści / Quell-Tags und redaktioneller Inhaltsindex.