Styczeń jest miesiącem, kiedy każdego roku przypominamy sobie o tragicznych wydarzeniach, jakie miały miejsce na Górnym Śląsku w roku 1945. Wówczas to, w ramach zajść określanych dziś mianem Tragedii Górnośląsk
Archiwalna publikacja z 2023-01-29.
🇵🇱 Styczeń jest miesiącem, kiedy każdego roku przypominamy sobie o tragicznych wydarzeniach, jakie miały miejsce na Górnym Śląsku w roku 1945. Wówczas to, w ramach zajść określanych dziś mianem Tragedii Górnośląskiej, mieszkańcy regionu zostali poddani okrutnym represjom ze strony „wyzwalających teren” wojsk radzieckich a następnie polskiej komunistycznej administracji. Te działania miały na celu m.in. wymazanie niejednoznacznej tożsamości i kultury tego regionu. Represje te były szerokie, obejmując grabieże, masowe gwałty i mordy, wywózki do Związku Sowieckiego oraz zamykanie ludności cywilnej w obozach. W ciągu wielu lat temat ten był tabu, a dopiero po roku 1990 pojawiły się pierwsze próby upamiętnienia ofiar i ujawnienia prawdy o tym okresie. Przez lata nie wolno było o tym mówić i pisać. Dopiero po roku 1990 zaczęto rejestrować wspomnienia żyjących, gromadzić dokumenty, pisać o tym tragicznym dla ludności Górnego Śląska okresie i upamiętniać ofiary tych straszliwych zbrodni.
W połowie 1945 roku na Górnym Śląsku działało kilka obozów, głównie karnych i pracy. Najsłynniejsze z nich to Jaworzno, Łambinowice, Mysłowice i Świętochłowice-Zgoda. Oficjalnie twierdzono, że obozy te przeznaczone były dla „osób podejrzanych o działalność kolaboracyjną z hitlerowskim okupantem” jednak większość osadzanych tam osób była po prostu niewygodna dla nowego systemu, w tym Niemcy (i ci za Niemców uznani), Ślązacy, Kaszubi, Łemkowie a także Polacy z AK oraz byli żołnierze Wehrmachtu. Warunki były bardzo trudne, a praca w kopalniach i hutach wyniszczająca dla zdrowia, co prowadziło do wysokiej śmiertelności. Szacuje się, że liczba ofiar śmiertelnych łącznie w tych obozach wyniosła około 75 000 osób. Kierownictwo obozów nie poniosło żadnych konsekwencji, komendant obozu w Świętochłowicach Salomon Morel został później oskarżony o ludobójstwo przez Główną Komisję Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. W 1992 roku rozpoczęto śledztwo w jego sprawie, jednak umorzono je po jego emigracji do Izraela i śmierci w 2007 roku.
Warto jednak pamiętać, że przedzierający się w styczniu 1945 r. przez Europę Środkową front spowodował ogromne straty nie tylko w ludności cywilnej Górnego Śląska, lecz także Dolnego Śląska, Wielkopolski a także Pomorza. Poszkodowana została również ludność polska, gdyż najeźców często nie interesowała narodowość, czy tożsamość cywilów na których natrafili, lecz prymitywna żądza zemsty i odreagowania strat, które zadały Sowietom wcześniej wojska hitlerowskie.
Nie zapominajmy jednak, że wojna istnieje odkąd istnieje człowiek, a wypędzenia i ucieczki również są tak stare jak stara jest ludzka cywilizacja. Najbardziej jednak szkoda ofiar wśród cywilów, którzy teoretycznie chronieni są na mocy wielu umów międzynarodowych – ile jednak są warte te umowy przekonaliśmy się jako ludzkość już podczas wielu konfliktów światowych.
Dziś z niepokojem patrzymy na wydarzenia zza wschodniej granicy, po tym jak wojska Putina niewypowiadając wojny zaatakowały Ukrainę. Także tam rozgrywa się dziś dramat gwałtów, wypędzeń, ucieczek i masakr wśród ludności cywilnej. Pamiętajmy o tych niewinnych ofiarach i pomóżmy uchodźcom, którzy są wśród nas – na Śląsku, w Polsce, w Niemczech i całej Europie. Bo jak mawiał Platon – „Tylko śmierć widziała koniec wojen”.
